బైరామ్ ఖాన్ 1501-1561 बैरम खान 1501-1561 Bairam Khan1501-1561

 

బైరామ్ ఖాన్ మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో అత్యంత విశ్వసనీయమైన, శక్తివంతమైన మరియు ముఖ్యమైన వ్యక్తులలో ఒకరు. మొఘల్ సామ్రాజ్య పునాదులను పటిష్టం చేయడంలో బైరామ్ ఖాన్ కీలక పాత్ర పోషించారు. హుమాయున్ మరియు అక్బర్ ఇద్దరి పాలనలోనూ ఆయనకు ఉన్నత స్థానం ఉండేది.

బైరామ్ ఖాన్ తురాన్‌లోని తుర్కోమన్ తెగకు చెందినవారు, అయన జనవరి 18, 1501న జన్మించారు. బైరామ్ ఖాన్ తండ్రి మరియు తాత కూడా మొఘలులకు సేవ చేశారు. బైరామ్ ఖాన్ చాలా చిన్న వయస్సులోనే మొఘల్ సైన్యంలో తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకుని, హుమాయున్‌కు అత్యంత విశ్వసనీయ స్నేహితుడు మరియు సేనాపతి అయ్యారు.

షేర్ షా సూరి చేతిలో ఓడిపోయిన తర్వాత హుమాయున్ భారతదేశం నుండి పారిపోవలసి వచ్చినప్పుడు, బైరామ్ ఖాన్ కష్ట సమయాల్లో కూడా హుమాయున్‌కు అండగా నిలిచారు. పర్షియా (ఇరాన్) షా నుండి హుమాయున్‌కు సైనిక మద్దతును కూడగట్టడంలో మరియు భారతదేశంలో మొఘల్ అధికారాన్ని పునరుద్ధరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఈ విధేయతకు సంతోషించిన హుమాయున్, బైరామ్ ఖాన్ కి "ఖాన్-ఇ-ఖానా" (రాజులకు రాజు) అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు.

1556లో హుమాయున్ అకస్మాత్తుగా మరణించినప్పుడు, యువరాజు అక్బర్‌కు కేవలం 13 సంవత్సరాల వయస్సు.ఈ క్లిష్ట పరిస్థితిలో, బైరామ్ ఖాన్ అక్బర్ పట్టాభిషేకం చేసి, అతని సంరక్షకుడిగా (వకీల్-ఇ-సుల్తానేట్ లేదా వజీర్) సామ్రాజ్యానికి నాయకత్వం వహించాడు. బైరామ్ ఖాన్ అతను అక్బర్‌కు గురువుగా మరియు మార్గదర్శకుడిగా కూడా పనిచేశాడు.

మొఘల్ చరిత్రకు బైరామ్ ఖాన్ చేసిన గొప్ప సేవగా రెండవ పానిపట్ యుద్ధం1556 పరిగణించబడుతుంది. బైరామ్ ఖాన్ సమర్థవంతమైన నాయకత్వంలోని మొఘల్ సైన్యం, ఢిల్లీని ఆక్రమించిన శక్తివంతమైన హిందూ రాజు హేము (హేమచంద్ర విక్రమాదిత్య)ను ఓడించింది. ఒకవేళ బైరామ్ ఖాన్ ఈ యుద్ధంలో గెలవకపోయి ఉంటే, మొఘల్ సామ్రాజ్యం భారతదేశం నుండి శాశ్వతంగా తుడిచిపెట్టుకుపోయి ఉండేది.

అక్బర్‌కు వయసు పైబడుతున్న కొద్దీ, ఆస్థానంలోని కొందరు పలుకుబడిగల వ్యక్తులు (అక్బర్ పెంపుడు తల్లి మహమ్ అంగా వంటివారు) బైరామ్ ఖాన్‌కు వ్యతిరేకంగా కుట్రలు పన్నడం ప్రారంభించారు. బైరామ్ ఖాన్ తీసుకుంటున్న కఠినమైన నిర్ణయాలు, కఠోరమైన ప్రవర్తన అతనికి, అక్బర్‌కు మధ్య విభేదాలకు దారితీశాయి. 1560లో, అక్బర్ ప్రభుత్వంపై పూర్తి నియంత్రణ సాధించి, బైరామ్ ఖాన్‌ను అతని పదవి నుండి తొలగించాడు.

పదవి నుండి తొలగించిన అనతరం, బైరామ్ ఖాన్ అక్బర్ ఆదేశాల మేరకు హజ్ యాత్ర కోసం మక్కాకు ప్రయాణిస్తున్నాడు. 1561, జనవరి 31న, గుజరాత్‌లోని పటాన్‌లో, ముబారక్ ఖాన్ అనే ఆఫ్ఘన్ యువకుడు బైరామ్ ఖాన్ వీపుపై కత్తితో పొడిచి చంపాడు. ముబారక్ ఖాన్  తండ్రి చాలా సంవత్సరాల క్రితం బైరామ్ ఖాన్‌తో జరిగిన యుద్ధంలో మరణించాడు, దానికి ముబారక్ ఖాన్ తన తండ్రి మరణానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు.

ప్రఖ్యాత కవి మరియు అక్బర్ యొక్క నవరత్నాలలో ఒకరైన అబ్దుల్ రహీమ్ ఖాన్-ఇ-ఖానా, బైరామ్ ఖాన్ కుమారుడు. బైరామ్ ఖాన్ మరణం తర్వాత, అతని కుమారుడైన రహీమ్‌ను అక్బర్  తన సొంత కుమారుడిలా పెంచాడు.