భారత-ఇరాన్ సంభందాలు- సంక్షిప్త అవలోకనం Persia has strong linkages with Hindustan

 

భారత దేశం పర్షియా అనగా నేటి ఇరాన్ తో బలమైన అనుభంధం కలిగి ఉంది. భారతదేశం మరియు ఇరాన్ శతాబ్దాల తరబడి సాంస్కృతిక, భాషా మరియు ఆర్థిక సంబంధాలను పంచుకుంటున్నాయి ఆధునిక దౌత్యానికి చాలా కాలం ముందు, ఈ రెండు ప్రాచీన నాగరికతలు వాణిజ్యం, కళ మరియు వలసల ద్వారా అనుసంధానించబడ్డాయి.

భారతదేశం మరియు ఇరాన్ మధ్య లోతైన అనుబంధం వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్రను కలిగి ఉంది; ముఖ్యంగా ఖోస్రో అనుషిర్వాన్ కాలంలో ఈ రెండు ప్రాచీన సంస్కృతుల మధ్య సాంస్కృతిక, సాహిత్య మరియు శాస్త్రీయ సంబంధాలు విస్తరించాయి.

ఇస్లాం పూర్వ కాలంలో జరిగిన అత్యంత ముఖ్యమైన మేధోపరమైన మార్పిడిలలో ఒకటి—పర్షియాకు చెందిన వైద్యుడు బుర్జోయా భారతదేశానికి రావడం మరియు సంస్కృతంలోని 'పంచతంత్రాన్ని' పహ్లవీ భాషలోకి అనువదించడం జరిగింది.

శతాబ్దాలుగా, భారతీయ వ్యాపారులు ప్రాచీన భూమార్గ మరియు సముద్ర మార్గాల ద్వారా పర్షియన్ వ్యాపారులతో సుగంధ ద్రవ్యాలు, వస్త్రాలు మరియు రత్నాలను వర్తకం చేశారు. సిల్క్ రోడ్ మరియు పర్షియన్ గల్ఫ్ ఓడరేవులు ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య కీలకమైన అనుసంధానాలుగా పనిచేశాయి.

అశోక చక్రవర్తి పాలనలో బౌద్ధమతం ఇరాన్ యొక్క తూర్పు మరియు ఈశాన్య సరిహద్దుల మీదుగా ఇరాన్ లోనికి విస్తరించింది.

8వ-10వ శతాబ్దాలలో, జొరాస్ట్రియన్లు పర్షియాలో మతపరమైన హింస నుండి పారిపోయి భారతదేశంలోని పశ్చిమ ప్రాంతాలకు వలస వచ్చింది స్థిరపడ్డారు, ఇక్కడ వారు పార్సీలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ సమాజం భారతీయ పరిశ్రమకు, ముఖ్యంగా ముంబైలో, గొప్పగా దోహదపడింది.

భారత దేశం లో ఇరాన్ కు చెందిన ఆధ్యాత్మికవేత్తలు (సూఫీలు), పండితులు మరియు కవులు స్థిరపడ్డారు.  ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తీ మరియు మీర్ సయ్యద్ అలీ హమదానీ వీరిలో ప్రముఖులు

అనేక శతాబ్దాల పాటు పాటు భారతదేశంలో రాజ్య అధికారి భాష గా పర్షియన్ ఉండేది! నిజానికి, న్యూఢిల్లీలోని 'ఇరాన్ కల్చర్ హౌస్' అత్యంత పురాతనమైన విదేశీ సాంస్కృతిక కేంద్రాలలో ఒకటి,"

ఇరానియన్ సంస్కృతి మరియు నాగరికత భారతదేశంపై ప్రభావం చూపిన సమయంలోనే, భారతీయ సంస్కృతిలోని కొన్ని అంశాలు కూడా పర్షియన్ ఆలోచనా విధానంలోకి ప్రవేశించాయి.  

దాదాపు 600 సంవత్సరాల పాటు మొఘల్ ఆస్థానాలు మరియు అనేక ఇతర భారతీయ రాజ్యాలలో పర్షియన్ అధికారిక భాషగా ఉండేది. ఇది ఉర్దూను బాగా ప్రభావితం చేసింది మరియు భారతీయ కవిత్వాన్ని సుసంపన్నం చేసింది, నేటికీ భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలలో పర్షియన్ సాహిత్య రచనలను అధ్యయనం చేస్తున్నారు.

ఇరాన్‌లో కంటే ముందే కోల్‌కతాలో మొదటి పర్షియన్ వార్తాపత్రిక 'హిందుస్తానీ' పేరుతో ప్రచురితమైనది.  

ఆధునిక భారత దేశం లో పర్షియన్ భాష అనేక భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలలో భోదిoచబడుతుంది. ఇరు దేశాల మద్య విద్యార్థులు, మేధావులు, పండితుల మార్పిడి, ఇరాన్ లో భారతీయ చలనచిత్రోత్సవాలు, పుస్తక ప్రదర్శనలలో పాల్గొనడం, చేతివృత్తుల ప్రోత్సాహం వంటివి జరుగు తున్నవి.  సుమారు 6,000 మందికి పైగా ఇరానియన్ విద్యార్థులు వివిధ భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలలో చదువుతున్నారు.

భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇరాన్ అధ్యయనాలలో పర్షియన్ భాష మరియు సాహిత్యం ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది, ఎందుకంటే ప్రస్తుతం దీనిని 25కు పైగా భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాలలో బోధిస్తున్నారు

మరోవైపు, ఇరాన్‌లో విద్యార్థులు హిందీ అభ్యసిస్తున్నారు. భారతీయ విద్యార్థులు వైద్యం, రాజనీతి శాస్త్రం, ఇస్లామిక్ స్టడీస్ వంటి అనేక రకాల విభాగాలలో చదువుల కోసం  ఇరాన్ వెడుతున్నారు..

వాస్తవానికి, చరిత్రను పరిశీలిస్తే, ఇరాన్-భారతదేశాల మధ్య సాంస్కృతిక సంబంధాల చరిత్రలో 16వ శతాబ్దం చాలా ముఖ్యమైనదని గమనించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

16వ శతాబ్ద కాలంలోనే భారత దేశం లో మొఘల్ పాలన ప్రారంభమైంది భారతదేశంలో మొఘల్ రాజవంశ స్థాపకుడైన బాబర్, అతని వారసుడు హుమాయున్ ఇద్దరికీ భారతదేశంలో తమ అధికారాన్ని స్థాపించడానికి, విస్తరించడానికి సఫావిద్‌లు భౌతికంగా, ఆధ్యాత్మికంగా మద్దతు ఇచ్చారు.

అక్బర్ చక్రవర్తి పాలనలో, రామాయణం, మహాభారతం మరియు ఉపనిషత్తులు వంటి అనేక శాస్త్రీయ మరియు సాహిత్య రచనలు సంస్కృతం నుండి పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించబడ్డాయి.

తాజ్ మహల్‌లోని కొన్ని భాగాలతో సహా భారతదేశంలోని అనేక మొఘల్-యుగపు స్మారక కట్టడాలు స్పష్టమైన పర్షియన్ వాస్తుశిల్ప ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. గోపురాలు, తోటలు మరియు క్లిష్టమైన టైల్ పనితనం వంటివి, కళాకారులు మరియు వాస్తుశిల్పులు తీసుకువచ్చిన పర్షియన్ రూపకల్పన సూత్రాల నుండి ఉద్భవించాయి.

పర్షియన్ సంగీతం, కాలిగ్రఫీ మరియు వంట శైలులు భారతీయ సంస్కృతిలోకి ప్రవేశించాయి—బిర్యానీలు, పులావ్‌లు మరియు కబాబ్‌లు పర్షియన్ వంటల మూలాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. నేటికీ, భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం మరియు పర్షియన్ సంగీతం ఒకే విధమైన పద్ధతులు మరియు వాయిద్యాలను పంచుకుంటున్నాయి.

ఇరాన్ మొదటి సర్వోన్నత నాయకుడు రుహొల్లా ఖొమేనీ వంశం భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్‌కు చెందినది. ఖొమేనీ తాత అయిన సయ్యద్ అహ్మద్ ముసావి (ఈయన "హిందీ" అనే కలం పేరును ఉపయోగించారు) 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని బారాబంకి సమీపంలో ఉన్న కింటూర్ గ్రామంలో జన్మించారు. సయ్యద్ అహ్మద్ 1830లలో మతపరమైన అధ్యయనం కోసం భారతదేశాన్ని విడిచిపెట్టి, చివరికి 1834 నాటికి ఇరాన్‌లో స్థిరపడ్డారు, అక్కడ అతని వంశం కొనసాగింది.

ఈ ఉదాహరణలు ఇరాన్ మరియు భారతదేశం మధ్య ఉన్న లోతైన సాంస్కృతిక సంబంధాలలో ఒక భాగం మాత్రమే. భాష మరియు కళల నుండి వలసలు మరియు వాణిజ్యం వరకు, భారతదేశం మరియు ఇరాన్ వేల సంవత్సరాలుగా ఒక గాఢమైన, పెనవేసుకున్న సంబంధాన్ని నిర్మించుకున్నాయి, ఈ బంధం నేటికీ అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంది.

నిజానికి ప్రపంచ సంస్కృతులన్నీ ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకుని ఉన్నాయి, అవి మనకు ఒక ముఖ్యమైన నీతిని బోధిస్తాయి: వైవిధ్యాలలోనే సారూప్యతలు దాగి ఉంటాయి… వాటిని అన్వేషించి, అర్థం చేసుకోవలసింది మనమే…