ఇబ్న్ బట్టూటా మరియు ఇబ్న్ జుబైర్ రచించిన హజ్ యాత్ర వృత్తాంతం The Hajj Pilgrimage as Chronicled by Ibn Battuta and Ibn Jubayr

 

"ఉదయం మేము శాంతి నగరమైన మక్కాకు చేరుకున్నాము. అల్లాహ్ దాని గౌరవాన్ని ఉన్నతం చేయుగాక."-దాదాపు 700 సంవత్సరాల క్రితం గొప్ప యాత్రికుడైన ఇబ్న్ బట్టూటా రాసిన ఈ మాటలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ముస్లింల హృదయాలలో నేటికీ గాఢంగా ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. 1326లో, ఇబ్న్ బట్టూటా మొరాకో నుండి మక్కా వరకు వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించారు.

చరిత్రలో వ్రాయబడిన లెక్కలేనన్ని యాత్రా వృత్తాంతాలలో, హజ్ యాత్రా కథనాలకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అందుకే ఇటువంటి కథనాలు నేటికీ పాఠకులను ఆకర్షిస్తూనే ఉన్నాయి.

ఇబ్న్ బట్టూటా తెల్లని ఇహ్రామ్ ధరించి మక్కాకు బయలుదేరే ముందు మదీనాలో నాలుగు రోజులు ఉన్నారు. ఇబ్న్ బట్టూటా మొదటిసారి కాబాను చూసిన అనుభవాన్ని హృద్యంగా వర్ణించారు. "మేము కాబా చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేశాము, నల్లరాయిని ముద్దాడాము, మఖాం-ఎ-ఇబ్రాహీం వద్ద ప్రార్థన చేశాము, జమ్జమ్ నీరు త్రాగాము, మరియు సఫా, మర్వాల మధ్య సయీ చేశాము," అని రాశారు.

ఇబ్న్ బట్టూటా  డైరీ ఆయన కాలంలోని ప్రపంచానికి ఒక సజీవ చిత్రణ కూడా. హజ్ ఒక మతపరమైన విధి మాత్రమే కాదు. అది మానవులలో ప్రగాఢమైన పరివర్తనను కలిగించే ఒక అనుభవం కూడా. హజ్ నుండి తిరిగి వచ్చిన చాలా మంది విద్యావంతులైన యాత్రికులు తమ ప్రయాణాలను వ్రాతపూర్వకంగా భద్రపరచాలని భావించారు.

పన్నెండవ శతాబ్దంలో, ప్రసిద్ధ అండలూసియన్ యాత్రికుడు ఇబ్న్ జుబైర్ కూడా స్పెయిన్ నుండి మక్కాకు ఇలాంటి ప్రయాణాన్నే చేపట్టారు. ఇబ్న్ జుబైర్ సముద్రంలోని భయంకరమైన తుఫానుల గురించి, ప్రయాణ కష్టాల గురించి, ఇంకా ఇహ్రామ్, అరఫా, జమరత్ మరియు తవాఫ్ వంటి ఆచారాల చుట్టూ ఉండే ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం గురించి వివరంగా రాశాడు.

 పద్నాలుగో శతాబ్దంలో, ప్రఖ్యాత పండితుడు ఇబ్న్ ఖయ్యిమ్ అల్-జౌజియ్యా హజ్ యాత్రపై ఒక సుదీర్ఘ కవితను రచించారు. ఇబ్న్ ఖయ్యిమ్ అల్-జౌజియ్యా, హజ్ యాత్రలోని యాత్రికుడి అంతర్గత స్థితిని వర్ణించారు. హజ్ యాత్రలో యాత్రికులు దుమ్ముపట్టిన జుట్టుతో, అలసిన ముఖాలతో చివరకు కాబా చేరుకుంటారని, అయినప్పటికీ వారి హృదయాలు గొప్పదైన ఆనందంతో నిండి ఉంటాయని రాశారు.

హజ్ యాత్రా కథనాలు కేవలం ముస్లిం రచయితలకే పరిమితం కాలేదు. ఇతర సంస్కృతులకు చెందిన యాత్రికులు కూడా హజ్ యాత్ర అనుభవాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి, నమోదు చేయడానికి ప్రయత్నించారు.

1964లో, ప్రఖ్యాత అమెరికన్ మానవ హక్కుల నాయకుడు మాల్కం ఎక్స్ హజ్ యాత్ర చేశారు. మాల్కం ఎక్స్ హజ్ అనుభవం ఆయన ప్రపంచ దృక్పథాన్ని మార్చివేసింది. మక్కాలో, మాల్కం ఎక్స్ శ్వేతజాతీయులు, నల్లజాతీయులు, ఆసియన్లు, ఆఫ్రికన్లు వంటి ప్రతి జాతి, జాతీయతకు చెందిన ప్రజలు ఒకే రకమైన వస్త్రాలు ధరించి పక్కపక్కన నిలబడి సమానంగా కలిసి ప్రార్థించడాన్ని చూశారు.అమెరికాకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, మాల్కం ఎక్స్ ప్రసిద్ధంగా ఇలా రాశారు: "జాతి, వర్ణ భేదం లేకుండా మానవులు కలిసి నిలబడటాన్ని నేను మొదటిసారి చూశాను." మాల్కం ఎక్స్‌కు, హజ్ కేవలం ఒక మతపరమైన యాత్ర మాత్రమే కాదు, మానవ సమానత్వం మరియు సోదరభావంపై ఒక శక్తివంతమైన పాఠం కూడా.

పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో, బ్రిటిష్ యాత్రికుడు రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ ఒక దర్వేష్ వేషంలో రహస్యంగా మక్కాకు ప్రయాణించారు, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో ముస్లిమేతరులకు మక్కా  పవిత్ర నగరంలోకి ప్రవేశం నిషేధించబడింది. రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ తరువాత తన అనుభవాల గురించి విస్తృతంగా రాశారు, మక్కా వీధులు, మస్జిద్ అల్-హరామ్, అసంఖ్యాక యాత్రికుల సమూహాలు మరియు ఆ పవిత్ర నగరం యొక్క వాతావరణాన్ని సజీవంగా వర్ణించారు. రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ రచన పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో అపారమైన ప్రజాదరణ పొందింది.

మరొక బ్రిటిష్ యాత్రికుడు, ఎల్డన్ రూటర్, తరువాత మక్కా మరియు మదీనాకు తన యాత్ర గురించి రాశారు. ఫజ్ర్ ప్రార్థన గురించిన ఎల్డన్ రూటర్ వర్ణన చిరస్మరణీయంగా మిగిలిపోయింది. ఎల్డన్ రూటర్ ఇలా రాశారు: తెల్లవారుజామున మసక వెలుతురులో, కాబా నల్లటి వస్త్రంతో కప్పబడి కనిపించగా, వరుసల మీద వరుసలుగా భక్తులు నిశ్శబ్దంగా మరియు భక్తితో దాని చుట్టూ గుమిగూడారు.

హజ్ యాత్రా ప్రయాణంలోని కష్టాలు, కాబాను మొదటిసారి చూసినప్పుడు కలిగే అపారమైన ఆనందం మరియు అరఫా మైదానాలలో ప్రార్థన చేస్తున్న యాత్రికుల కన్నీళ్లు వంటి లోతైన మానవ భావోద్వేగాలను చిత్రీకరిస్తాయి. ఈ భావోద్వేగాలు ప్రతి పుటకూ జీవం పోస్తాయి.

ప్రఖ్యాత ఈజిప్టు రచయిత్రి బింత్ అల్-షాతి కూడా తన హజ్ అనుభవాల గురించి రాశారు. అదేవిధంగా, అనేక మంది అరబ్ మరియు ఆసియా రచయితలు హజ్ యొక్క ఆధ్యాత్మిక కోణాన్ని మాత్రమే కాకుండా, దాని చుట్టూ ఉన్న సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక ప్రపంచాలను కూడా ప్రతిబింబించే రచనలను సృష్టించారు.

నిజానికి, ప్రపంచంలో మానవాళి పాల్గొనే అతిపెద్ద వార్షిక సమావేశం బహుశా హజ్ యాత్రే. భాషలు వేరు, రంగులు వేరు, జాతీయతలు వేరు, అయినా ఉద్దేశ్యం మాత్రం ఒక్కటే. ఈ అసాధారణమైన ఐక్యతే తరతరాల రచయితలు, కవులు మరియు కళాకారులకు స్ఫూర్తినిచ్చింది.

ఈనాటి వేగవంతమైన ప్రపంచంలో, పాత గ్రంథాలు పాఠకులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తూనే ఉన్నాయి. హజ్ యాత్రా కథనాలు మక్కా మరియు మదీనాలకు వెళ్లే మార్గాలను మాత్రమే కాకుండా, గత శతాబ్దాల నాటి ముస్లిం ప్రపంచం యొక్క సజీవ దృశ్యాలను కూడా వెల్లడిస్తాయి.

మక్కాకు చేరుకోవడం గురించి ఇబ్న్ బటూటా చెప్పిన మాటలు ఇప్పటికీ తాజాగా, కాలాతీతంగా అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే హజ్ కేవలం ఒక పవిత్ర గమ్యస్థానానికి చేసే ప్రయాణం మాత్రమే కాదు; అది మానవ హృదయంలో ఒక కొత్త ప్రయాణానికి నాంది కూడా.