రజియా సజ్జాద్ జహీర్, తన కథల ద్వారా అణగారిన వర్గాలకు స్వరం ఇచ్చిన మహిళ Razia Sajjad Zaheer, A Woman Who Gave A Voice to The Marginalised Through Her Stories

 

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ అక్టోబర్ 15, 1918న రాజస్థాన్‌లోని అజ్మీర్‌లో జన్మించారు. రజియా తండ్రి అజ్మీర్‌లోని ఇస్లామియా హైస్కూల్ ప్రిన్సిపాల్. రజియా కుటుంబం ప్రగతిశీల కుటుంబం మరియు  రజియా ఉన్నత విద్యను పొందింది. వివాహం తర్వాత, రజియా అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఉర్దూలో ఎం.ఎ. డిగ్రీని పొందింది.

రజియా కు చిన్నప్పటి నుండే రచనపై మక్కువ ఉంది. రజియా సజ్జాద్ జహీర్ తొమ్మిదేళ్ల వయసులోనే ఉర్దూ కథలు రాయడం ప్రారంభించింది. చిన్నతనంలో, రజియా తన కథలను దిల్షాద్ అనే కలం పేరుతో “ఫూల్, తహ్జీబ్-ఎ-నిస్వాన్ మరియు ఇస్మత్ Phool, Tahzeeb-e-Niswan, and Ismat” వంటి ప్రతిష్టాత్మక పత్రికలకు పంపేది.

రజియా ప్రఖ్యాత ఉర్దూ రచయిత మరియు కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడు సజ్జాద్ జహీర్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. అయితే, వారి వివాహం జరిగిన కొద్దికాలానికే, సజ్జాద్ జహీర్ తన విప్లవాత్మక కార్యకలాపాల కారణంగా జైలు పాలైనప్పుడు, రజియా ఒంటరిగా కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వర్తించారు.

కొంతకాలం పాటు, కుటుంబం మరియు పిల్లల బాధ్యతల కారణంగా రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రచనలు చేయడం మానేశారు, కానీ భర్త, సజ్జాద్ జహీర్, ఆమెను తిరిగి రాయమని ప్రోత్సహించారు మరియు 1953లో, రజియా  మొదటి ముఖ్యమైన స్వతంత్ర రచన, "సర్-ఎ-షామ్ Sar-e-Shaam " ప్రచురించబడింది.

1954లో, రజియా రచనలు "కాంటే" (నవల) మరియు "నెహ్రూ కా భతీజా" (పిల్లల సాహిత్యం) ప్రచురించబడ్డాయి.

రజియా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కథలలో ఒకటి "నమక్", ఇది ఆమె లఘు కథల సంకలనం "జర్ద్ గులాబ్"లో భాగం.

"నమక్" కథ భారతదేశం-పాకిస్తాన్ విభజన, స్థానభ్రంశం మరియు సరిహద్దులు దాటి కూడా కొనసాగే మానవ భావోద్వేగాల బాధను అందంగా చిత్రిస్తుంది. ప్రస్తుతం, ఈ కథ భారతదేశంలో 12వ తరగతి హిందీ పాఠ్య ప్రణాళికలో (ఆరోహ పార్ట్ 2) కూడా భాగం.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రచనల సౌందర్యం ఏమిటంటే, ఆమె ప్రధాన పాత్రలు సాధారణ మరియు పేద ప్రజలు. రజియా సజ్జాద్ జహీర్ తన రచనలలో మహిళల పోరాటాలు, మానసిక సంఘర్షణలు మరియు సామాజిక స్థితిని చిత్రీకరించారు.

మహిళలను కేంద్రంగా చేసుకుని రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రచనల సౌందర్యం ఏమిటంటే, ఆమె ప్రధాన పాత్రలు సాధారణ మరియు పేద ప్రజలు. రజియా సజ్జాద్ జహీర్ తన రచనలలో మహిళల పోరాటాలు, మానసిక సంఘర్షణలు మరియు సామాజిక స్థితిని చాలా తీవ్రంగా చిత్రీకరించారు.

మహిళలను కేంద్రంగా చేసుకుని రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రాసిన ప్రధాన కథలలో, "నీచ్" అనేది కులం మరియు లింగం అనే రెండు రకాల వివక్షను బయటపెట్టే కథ. దీని ప్రధాన పాత్ర షామ్లీ, ఒక నిమ్న కుల మహిళ, ఆమె సమాజంలోని కపటత్వాన్ని మరియు పితృస్వామ్య ఆలోచనా విధానాన్ని సవాలు చేస్తుంది.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ మరో రచన, "అంధేరా", రాత్రిపూట రైలులో ఒంటరిగా ప్రయాణించే ఒక మహిళ యొక్క అంతర్గత భయం మరియు అభద్రతా భావాన్ని చిత్రిస్తుంది. ఇది పితృస్వామ్య సమాజంలో ఒక మహిళ యొక్క మానసిక స్థితిని హృద్యంగా చిత్రించిన రూపం.

మహిళలు మరియు వారి పోరాటాలపై దృష్టి సారించిన రజియా సజ్జాద్ జహీర్ మరో కథ "మేరీ అపహిజ్ బువా Meri Apahij Bua ", శారీరక వైకల్యాలు మరియు సామాజిక నిర్లక్ష్యం ఉన్నప్పటికీ ఆత్మగౌరవంతో జీవించడానికి ప్రయత్నించే ఒక మహిళ గురించి.

“అల్లా దే బందా లే Allah De Banda Le "-ఒక కథల సంకలనానికి కూడా శీర్షిక, సాధారణ ముస్లిం మహిళల జీవితాలకు, వారి అణచివేయబడిన భావోద్వేగాలకు మరియు వారు ఎదుర్కొనే సామాజిక ఒత్తిళ్లకు స్వరం ఇస్తుంది.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రచనలలో అధిక భాగం మధ్యతరగతి మరియు అణగారిన మహిళల చెప్పలేని బాధను వ్యక్తపరుస్తాయి, దీనిని వారు సమాజంలో బహిరంగంగా వ్యక్తపరచలేరు.

·       రజియా సజ్జాద్ జహీర్, బెర్టోల్ట్ బ్రెహ్ట్ Bertolt Brecht's యొక్క ప్రసిద్ధ రచన 'లైఫ్ ఆఫ్ గెలీలియో'ను ఉర్దూలోకి అనువదించారు.

·       1962లో, రజియా సజ్జాద్ జహీర్ ముల్క్ రాజ్ ఆనంద్ రచన 'సాత్ సాల్'Saat saal''ను అనువదించారు.

·       రజియా సజ్జాద్ జహీర్ సియారాంశరణ్ గుప్తా నవల 'నారి'ని 'ఔరత్' అనే పేరుతో ఉర్దూలోకి అనువదించారు, దీనిని సాహిత్య అకాడమీ ప్రచురించింది.

·       1966లో, రజియా సజ్జాద్ జహీర్ తన అనువాద కృషికి సోవియట్ ల్యాండ్ నెహ్రూ అవార్డును అందుకున్నారు.

·       1972లో, రజియా సజ్జాద్ జహీర్ ఉత్తరప్రదేశ్ ఉర్దూ అకాడమీ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డారు.

·       సాహిత్యంలో మహిళా సాధికారత మరియు మహిళల సమస్యలను సమర్థవంతంగా చిత్రించినందుకు రజియా సజ్జాద్ జహీర్ కు అఖిల భారత రచయితల సంఘం All India Writers' Association అవార్డు లభించింది.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ ఒక ప్రగతిశీల మరియు స్త్రీవాద రచయిత్రి. ఆమె రచనలను ప్రశంసిస్తూ డాక్టర్ షరీబ్ రుడోల్వి ఇలా అన్నారు,"రజియా సజ్జాద్ జహీర్ ముందుగా తన కథలను స్వయంగా జీవిస్తుంది, ఆ తర్వాత వాటిని కాగితంపై పెడుతుంది."

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ రచనలు, ముఖ్యంగా 'నమక్' మరియు 'జర్ద్ గులాబ్' ఇప్పటికీ సామాజిక వాస్తవికతకు మరియు మానవ సున్నితత్వానికి అద్భుతమైన ఉదాహరణలుగా పరిగణించబడతాయి.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ కుమార్తె, నదిరా బబ్బర్, '1938: ఎ లవ్ స్టోరీ' అనే నాటకం ద్వారా తల్లిగా, భార్యగా, రచయిత్రిగా తన తల్లి పడిన కష్టాల జీవితాన్ని రంగస్థలంపైకి తీసుకువచ్చి రజియా సజ్జాద్ జహీర్ కు హృదయపూర్వక నివాళి అర్పించారు.

రజియా సజ్జాద్ జహీర్ 1979 డిసెంబర్ 18న గుండెపోటుతో ఢిల్లీలో మరణించారు. రజియా సజ్జాద్ జహీర్ ను ఢిల్లీలోని జామియా మిలియా ఇస్లామియాలోని విఐపి స్మశానవాటికలో ఖననం చేశారు.