భారతదేశంలో ఆపిల్ సాగును ప్రవేశపెట్టి, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను పునరుద్ధరించిన అమెరికన్. The American who introduced apple farming in India, revitalised economy

 

 

 

మనమందరం హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో తీపి ఆపిల్ సాగును ప్రవేశపెట్టినందుకు శామ్యూల్ స్టోక్స్ అనే అమెరికన్ వ్యక్తికి కృతజ్ఞతలు చెప్పాలి.

 హిమాచల్ ప్రదేశ్‌ను "భారతదేశంలోని ఆపిల్ రాష్ట్రం" అని పిలుస్తారు. కాశ్మీర్ మరియు ఉత్తరాఖండ్‌లతో పాటు హిమాచల్   భారతదేశంలో అతిపెద్ద ఆపిల్ ఉత్పత్తి ప్రాంతాలు. చైనా, USA, టర్కీ మరియు పోలాండ్ తర్వాత ఆపిల్ పండ్లను ప్రపంచంలోనే ఐదవ అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసే దేశముగా భారత దేశము నిలిచినది.   

శామ్యూల్ ఎవాన్స్ స్టోక్స్ జూనియర్ (భారతీయ సంస్కృతిని ప్రేమించి తన పేరును సత్యానంద స్టోక్స్‌గా మార్చుకున్నాడు) ఫిలడెల్ఫియాలో జన్మించిన అమెరికన్. శామ్యూల్ ఎవాన్స్ స్టోక్స్ 1904లో భారతదేశానికి యువకుడిగా వచ్చి భారతీయ సంప్రదాయాలకు గొప్ప ఆరాధకుడయ్యాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, తన పేరును సత్యానంద స్టోక్స్‌గా మార్చుకోన్నాడు.

1912లో, సామ్యూల్ స్థానిక క్రైస్తవ అమ్మాయి ఆగ్నెస్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, హిమాచల్‌లోని కోట్‌గఢ్‌లో తన భార్య గ్రామానికి సమీపంలో కొంత వ్యవసాయ భూమిని కొనుగోలు చేసి అక్కడే స్థిరపడ్డాడు. తరువాతి కొన్ని సంవత్సరాలలో, ఆగ్నెస్ మరియు సామ్యూల్‌లకు ఏడుగురు పిల్లలు పుట్టారు. నేడు, కోట్‌గఢ్ ప్రాంతం హిమాచల్ రాష్ట్రంలోని "ఆపిల్ బౌల్"గా పిలువబడుతుంది.

కోట్‌గఢ్‌లో, స్టోక్స్ తాను కొనుగోలు చేసిన వ్యవసాయ భూమిని మెరుగుపరచడానికి కృషి చేసాడు. యాపిల్ పంట పై పుస్తకాలు, మ్యాగజైన్‌లు మరియు పరిశోధనా పత్రాల నుండి సమాచారాన్ని పొందగలిగాడు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని లూసియానాకు చెందిన స్టార్క్ సోదరులు అభివృద్ధి చేసిన కొత్త రకం ఆపిల్‌లు సిమ్లా కొండల పర్యావరణానికి అనుకూలంగా ఉన్నాయని గుర్తించాడు మరియు స్టోక్స్ 1916లో కోట్‌గఢ్‌లోని తన పొలంలో వాటిని సాగు చేయడం ప్రారంభించాడు.

స్టోక్స్ కృషి ఫలితంగా వచ్చిన భారీ పంటలు, ఢిల్లీలో ఎగుమతి వ్యాపారాన్ని నడిపే యూరోపియన్ స్థిరనివాసులతో స్టోక్స్‌కు ఉన్న ప్రాప్యతతో కలిసి, ఇతర రైతులను తను చేస్తున్నట్లుగానే చేయమని ప్రోత్సహించాడు. తరువాతి కొన్ని దశాబ్దాలలో, స్టోక్స్ ఎక్కువ భూమిని కొనుగోలు చేసి, ఆపిల్ సాగులను పెంచడానికి దానిని అంకితం చేశాడు, గ్రామస్తులు తమ పొలాలను విత్తడానికి దీనిని ఉపయోగించేవారు. ఈ ప్రయత్నాలు స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థను ఉత్తేజపరిచాయి.

ఆపిల్స్ మధ్య ఆసియా ప్రాంతంలో ఉద్భవించాయని చెబుతారు. ఆధునిక యాపిల్స్ యొక్క పూర్వీకులు  కజకిస్తాన్, కిర్గిజ్స్తాన్, తజికిస్తాన్ మరియు పశ్చిమ చైనా పర్వతాలలో పెరిగేవారు. యాపిల్  పండును చైనా, కజాఖ్స్తాన్ మరియు ఉజ్బెకిస్తాన్ వరకు విస్తరించి ఉన్న టియాన్ షాన్ పర్వతాలలో దాదాపు 4,000 నుండి 10,000 సంవత్సరాల క్రితం పెంపకం చేసినట్లు భావిస్తున్నారు. ఆ తర్వాత ప్రయాణికులు మరియు వ్యాపారులు సిల్క్ రోడ్ వెంబడి యూరప్‌కు ఆపిల్‌లను తీసుకెళ్లారు, యాపిల్ ధనిక ప్రభువులు మరియు వారి కుటుంబాలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది.

మొఘల్ కాలంలో, మన ఉత్తర సరిహద్దుకు ఆవల ఉన్న ప్రాంతాల నుండి భారతదేశానికి పండ్లు దిగుమతి చేసుకునేవారు.

కొండల చల్లని వాతావరణం మరియు సారవంతమైన నేల ఆపిల్‌లను ఈ ప్రాంతం యొక్క గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా మార్చగలవని మొదట గ్రహించినది స్టోక్స్. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో, ఆపిల్‌లు పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత హిమాచల్ రాష్ట్ర వ్యవసాయ ప్రొఫైల్‌ను మార్చాయి.

స్టోక్స్ భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో కూడా చురుకుగా పాల్గొన్నారు. అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ (AICC) సభ్యుడైన ఏకైక అమెరికన్ పౌరుడు అనే అరుదైన గౌరవం స్టోక్స్ కు లభించింది.

లాలా లజపతి రాయ్ తో పాటు, స్టోక్స్ పంజాబ్ కు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. 1921లో కాంగ్రెస్ మ్యానిఫెస్టోపై సంతకం చేసి, భారతీయులు ప్రభుత్వ సేవను విడిచిపెట్టాలని పిలుపునిచ్చిన ఏకైక భారతీయుడు స్టోక్స్ మాత్రమే. 1921లో దేశద్రోహం మరియు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంపై ద్వేషాన్ని ప్రోత్సహించినందుకు స్టోక్స్ జైలు పాలయ్యారు, భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో గ్రేట్ బ్రిటన్ రాజకీయ ఖైదీగా ఉన్న ఏకైక అమెరికన్ స్టోక్స్

దురదృష్టవశాత్తూ, స్టోక్స్ తన స్వేచ్ఛా భారతదేశం అనే కలను చూడటానికి జీవించలేదు. దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న స్టోక్స్ 1946 మే 14న మరణించారు.