సుబ్తాయ్ ఖాన్1175 – 1248 మంగోల్ సైనాదిపతి सुबताई खान –1175 – 1248 मंगोल सैनिक जनरल .

 

 

సుబ్తాయ్ ఖాన్ (Subutai Khan / Subutai) లేదా సుబేదార్ (సుమారు 1175 – 1248) మంగోల్ సామ్రాజ్య చరిత్రలో అత్యంత ప్రసిద్ధ మరియు శక్తివంతమైన సేనాధిపతి. సుబ్తాయ్ ఖాన్’  చెంఘీజ్ ఖాన్ మరియు ఆయన కుమారుడైన ఒగెడై ఖాన్ ల వద్ద ప్రధాన సైనిక వ్యూహకర్తగా పనిచేశారు. మానవ చరిత్రలోనే యుద్ధరంగంలో అత్యధిక భూభాగాన్ని జయించిన ఏకైక కమాండర్‌గా సుబ్తాయ్ ఖాన్ కు గుర్తింపు ఉంది. సుబ్తాయ్ ఖాన్ చైనా, రష్యా, మరియు ఐరోపా దేశాల వరకు సాగిన అనేక దండయాత్రలలో మంగోల్ సైన్యానికి అద్భుతమైన విజయాలను అందించారు.

సుబ్తాయ్ ఖాన్  తన జీవితంలో 20 కి పైగా సైనిక దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించారు. 32 వేర్వేరు దేశాలను/రాజ్యాలను ఓడించారు 65కి పైగా ప్రధాన యుద్ధాలలో విజయం సాధించారు. అలెగ్జాండర్, నెపోలియన్ వంటి గొప్ప వీరుల కంటే కూడా ఎక్కువ భూభాగాన్ని సుబ్తాయ్ ఖాన్  తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు చైనా, మధ్య ఆసియా, పర్షియా, రష్యా(కియేవన్ రూస్) దాటుకుంటూ తూర్పు యూరప్ (పోలాండ్, హంగేరి) వరకు మంగోల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించడంలో సుబ్తాయ్ ఖాన్  కీలక పాత్ర పోషించారు. సుబ్తాయ్ ఖాన్‌ పాల్గొన్న ప్రసిద్ధ యుద్ధాలు (ఉదాహరణకు: కల్కా నది యుద్ధం, మోహి యుద్ధం)

సుబ్తాయ్ ఖాన్, మంగోల్  చెంగిజ్ ఖాన్ యొక్క అత్యంత విశ్వసనీయ సేనాపతి. ఖ్వారాజం షానుజయించమని, అప్పటి దాక తన ముఖం చూపించవద్దని చెంగిజ్ ఖాన్ సుబ్తాయ్ ఖాన్ ని ఆదేశించాడు. యుద్ధంలో ఓడిపోయిన తర్వాత ఖ్వారాజం షా పారిపోయాడు. ఖ్వారాజం షా ని వెతకడానికి చెంగిజ్ ఖాన్ 20,000 మంది అశ్విక దళంతో సుబ్తాయ్ ఖాన్ ను పంపాడు.

సుబ్తాయ్ ఖాన్ ఇరాన్ గుండా ప్రయాణించి కాకసస్ పర్వతాలకు చేరుకున్నాడు. ఇరానీయ భాషలో వీటిని కోహె కాఫ్ పర్వతాలు అని పిలుస్తారు, ఇది దేవతలు మరియు రాక్షసులు నివసించే ప్రదేశం. ఈ కోహె కాఫ్‌లోనే జార్జియా అనే ఒక సంపన్న క్రైస్తవ రాజ్యం ఉండేది. సుబ్తాయ్ ఖాన్ సైనికులు జార్జియా భూభాగాన్ని దోచుకోవడం ప్రారంభించారు, ఇది జార్జియా రాజు సైనికులకు మరియు మంగోలులకు మధ్య యుద్ధానికి దారితీసింది. మంగోలులు పారిపోతు వారిని వెంబడిస్తూ వచ్చిన జార్జియా సైనికులను ఉపాయం తో బంధించి చంపారు. ఆ తర్వాత మంగోలులు ఇరాన్ మరియు అజర్‌బైజాన్‌లకు తిరిగి వెళ్లి, తీవ్ర విధ్వంసం సృష్టించి, తిరిగి  జార్జియాపై దాడి చేశారు. నిరంతర దాడుల కారణంగా, జార్జియా పాలకుడు లొంగిపోయాడు. జార్జియా పాలకుడు మంగోలులకు ఆహారం, ధాన్యం ఇచ్చి, కోహె కాఫ్ పర్వతాల గుండా వెళ్ళడానికి అనుమతించారు.

మంగోలులు కోహె కాఫ్ నుండి బయలుదేరి, ప్రస్తుత రష్యాలోని గడ్డి మైదానంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, వారికి కిప్చాక్‌లు किपचक అనే ఒక టర్కిక్ తెగ ఎదురైంది. వారితో పాటు వోల్గా ప్రాంతం, బల్గేరియా మరియు అలాoస్  वोल्गा, बुल्गारिया, अलांस ల నుండి వచ్చిన తెగలు కూడా ఉన్నాయి. సుమారు 50,000 మంది ఉన్న ఈ గిరిజన సైన్యం మంగోలుల ముందు నిలబడింది. యుద్ధం జరిగింది, మరియు మంగోలులు తరిమివేయబడ్డారు. మంగోలులు ఒక ఉచ్చు పన్నారు, కానీ కిప్చాక్‌లు కూడా మంగోలుల వలె సంచార జాతికి చెందినవారు మరియు వారికి మంగోలులతో పరిచయం ఉంది.

మధ్య ఆసియా గడ్డి మైదానంలోని తెగలకు ఒకరికొకరు పరిచయం ఉంది, కలుసుకునేవారు మరియు వ్యాపారం చేసుకునేవారు. అందువల్ల, కిప్చాక్‌లకు కూడా మంగోలుల యుద్ధ పద్ధతులతో పరిచయం ఉంది, అందుకే వారు మంగోలుల ఉచ్చును తప్పించుకున్నారు. సుబ్తాయ్ ఖాన్ ఒక ఉపాయం పన్ని, బంగారు నాణేలతో నిండిన ఒక పెట్టెను కిప్చాక్ తెగ నాయకుడికి పంపాడు. సుబ్తాయ్ ఖాన్ ఇరాన్, అజర్‌బైజాన్ మరియు జార్జియాల నుండి దోచుకొన్న బంగారం, వెండి మొత్తాన్ని కిప్‌చాక్ అధిపతికి పంపినాడు. సుబ్తాయ్ ఖాన్ ఒక లేఖ పంపి, "మనమిద్దరం సంచార జాతులం, మనలో మనం ఎందుకు పోరాడుకోవాలి?" అని అందులో రాస్తాడు.

బంగారం తీసుకున్న తర్వాత, కిప్‌చాక్ అధిపతి తన సైన్యంతో బయలుదేరతాడు, ఆ తర్వాత వోల్గా, బల్గేరియా మరియు అలాoస్ एलांस కు చెందిన వారిని మంగోలులు దారుణంగా ఊచకోత కోస్తారు. సుబ్తాయ్ ఖాన్  ఇంతటితో ఆగడు, సుబ్తాయ్ ఖాన్  బంగారం తీసుకువెళ్తున్న కిప్‌చాక్‌లను కూడా పట్టుకుని, వారిని ఊచకోత కోసి, వారి నుండి నిధిని తిరిగి తీసుకుంటాడు. కానీ కిప్‌చాక్ అధిపతి తన కుటుంబం మొత్తంతో కలిసి రష్యన్ సంతతికి చెందిన రాకుమారుల వద్దకు పారిపోతాడు. ఒక రష్యన్ రాకుమారుడు కిప్‌చాక్ అధిపతికి బంధువు కావడంతో, ఆ రష్యన్ రాకుమారులు అతనికి ఆశ్రయం కల్పించారు.

ఆ సమయంలో రష్యా కూడా భారతదేశంలాగే చెల్లాచెదురుగా ఉండేది. దానికి మాస్కో, కీవ్ అనే రెండు పెద్ద రాజ్యాలు ఉండేవి. ఆ రెండు రాజ్యాల రాకుమారులు మంగోలులతో పోరాడటానికి 60 వేల మంది సైనికులతో వచ్చారు. కిప్చాక్‌లను తరుముకుంటూ వచ్చిన సుబ్తాయ్ ఖాన్, రష్యన్ రాకుమారులతో "మాకు మీతో యుద్ధం లేదు, కిప్చాక్‌లను మాకు అప్పగించి మీ ప్రాంతాలకు తిరిగి వెళ్ళండి" అని చెప్పాడు.

కానీ రష్యన్ రాకుమారులు అహంకారంతో దానిని అంగీకరించలేదు. యుద్ధం జరిగింది మరియు మంగోలులు యుద్ధం లో వెనుదిరగడం ప్రారంభించారు. మంగోలులు పారిపోవడం ప్రారంభించినప్పుడు, రష్యన్ రాకుమారుల మధ్య వివాదం చెలరేగింది. కొందరు వారిని తరిమి చంపేయాలని, మరికొందరు వారి కోసం వేచి ఉండాలని అన్నారు. చివరకు, ప్రతి రాకుమారుడు తన సొంత సైనికులతో మంగోలులను తరుమాలని నిర్ణయించారు.

మంగోలులు 9 రోజుల పాటు పారిపోతూనే ఉన్నారు, కానీ అకస్మాత్తుగా కల్కా నది సమీపంలో వెనుదిరిగారు. వారిని వెoబడిస్తున్న  కొంతమంది రష్యన్ సైనికులు నదికి ఒకవైపు, మరికొందరు మరోవైపు ఉన్నారు. మంగోలులు మొదట తమ పక్షాన ఉన్నవారిని, ఆ తర్వాత అవతలి పక్షాన ఉన్న రష్యన్ సైనికులను  ఊచకోత కోశారు.

వృద్ధాప్యంలో చూపు మందగించినా, గుర్రం ఎక్కలేని స్థితిలో ఉన్నా కూడా ఒక బండి (Wagon) లో కూర్చుని సైన్యాన్ని నడిపిస్తూ సుబ్తాయ్ ఖాన్  విజయాలు సాధించారు. క్రీ.శ. 1248 లో తన 73వ ఏట సుబ్తాయ్ ఖాన్  మంగోలియాలో మరణించారు

 

 

.

అసమ్మతి - ఇస్లామిక్ దృక్పథం: పాలకుడు జవాబుదారీగా ఉంటాడు Dissent- An Islamic Perspective: The Ruler Is Accountable

 

ఇస్లామిక్ రాజకీయ ఆలోచనా విధానం, అధికారాన్ని జవాబుదారీగా ఉంచడానికి ఒక చట్రాన్ని అందిస్తుంది. ఖురాన్ విశ్వాసులను న్యాయాన్ని నిలబెట్టాలని (4:135) మరియు ప్రజా వ్యవహారాలను బాధ్యతాయుతంగా నిర్వహించడానికి అర్హులైన వారికి అప్పగించాలని (4:58) ఆజ్ఞాపిస్తుంది. సంప్రదింపులు (షూరా), న్యాయం (అద్ల్) మరియు తప్పు చేయడాన్ని నిషేధించడం అనేవి అధికారంలో ఉన్నవారిని ప్రశ్నించడానికి నైతిక పునాదులను ఏర్పరుస్తాయి.

పరిపాలనకు సంబంధించిన ఇస్లామిక్  భావనలో, పాలకులు వారి పదవి లేదా మతపరమైన గుర్తింపు కారణంగా నైతిక పరిశీలనకు అతీతులు కారు. పౌరులు అన్యాయాన్ని సవాలు చేయగలగాలి మరియు ప్రజా బాధ్యతలను నెరవేర్చాలని డిమాండ్ చేయగలగాలి. మతపరమైన అధికారం చట్టబద్ధంగా విధేయతను బేషరతు విధిగా మార్చలేదు లేదా పాలకులను విమర్శల నుండి రక్షించలేదు.

అసమ్మతి ఒక నేరంగా మారింది: భారత ప్రజాస్వామ్యానికి డాక్టర్ రామ్ మనోహర్ లోహియా హెచ్చరిక Dissent Has Become A Crime: Dr Ram Manohar Lohia’s Warning to Indian Democracy

 

న్యూఢిల్లీ:

అక్టోబర్ 12న డాక్టర్ రామ్ మనోహర్ లోహియా వర్ధంతి సందర్భంగా, ప్రజాస్వామ్యానికి మూలమైన ఒక ప్రశ్నను మనం పునఃపరిశీలించుకోవాలి: ఒక ప్రభుత్వం విమర్శను తన అధికారానికి ముప్పుగా భావించడం మొదలుపెడితే ఏమి జరుగుతుంది?

లోహియా పౌర స్వేచ్ఛలను పాలకులు ప్రసాదించే ప్రత్యేక హక్కులుగా కాకుండా, పౌరులకు, ప్రభుత్వానికి మధ్య జరిగే నిరంతర పోరాటం ద్వారా సాధించుకున్న స్వేచ్ఛలుగా అర్థం చేసుకున్నారు. అధికారాన్ని ప్రశ్నిస్తే బెదిరింపులు, విచారణలు లేదా జైలు శిక్షలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉన్న ప్రతిచోటా లోహియా చేసిన హెచ్చరిక నేటికీ సందర్భోచితంగానే ఉంది.

ప్రజాస్వామ్యం అంటే కేవలం ప్రతినిధులను ఎప్పటికప్పుడు ఎన్నుకోవడం మాత్రమే కాదు. అది వారిని ప్రశ్నించడానికి, వారి నిర్ణయాలను సవాలు చేయడానికి, జవాబుదారీతనాన్ని డిమాండ్ చేయడానికి నిరంతరం లభించే స్వేచ్ఛ. ఎన్నికల విజయం రాజ్యాంగ పరిమితుల్లో పాలించే అధికారాన్ని ఇస్తుంది; కానీ అది ప్రభుత్వాన్ని విమర్శలకు అతీతంగా ఉంచదు.

'ది స్ట్రగుల్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్' (1936) గ్రంథంలో, పౌర స్వేచ్ఛలు ప్రభుత్వ అధికారానికి హద్దులను ఏర్పరుస్తాయని, ప్రజలకు చెందిన స్వేచ్ఛలను నిర్వచిస్తాయని, మరియు వాటిని పరిరక్షించాల్సిన బాధ్యతలను ప్రభుత్వంపై మోపుతాయని లోహియా వాదించారు. ప్రభుత్వాలు అటువంటి ఆంక్షలను ప్రతిఘటించవచ్చని గుర్తిస్తూ, తమ హక్కులను సాధించుకోవడానికి పౌరులు సంఘటితమై, ఉద్యమించాల్సిన అవసరాన్ని లోహియా నొక్కి చెప్పారు. ఈ భావనలో, పౌర స్వేచ్ఛలు కేవలం వ్యక్తిగత హక్కులు మాత్రమే కాకుండా, ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనానికి సాధనాలుగా కూడా ఉన్నాయి.

లోహియా రాజకీయ ఆచరణ ఈ నమ్మకాన్ని బలపరిచింది. పార్లమెంటులో, లోహియా ప్రభుత్వాన్ని నిరంతరం నిశితంగా పరిశీలించారు మరియు అధికారం కేంద్రీకృతం కావడాన్ని సవాలు చేశారు. నివారణ నిర్బంధానికి లోహియా వ్యతిరేకత, అనియంత్రిత బలవంతపు అధికారం పౌర హక్కులను మరియు చట్టబద్ధమైన పాలనను దెబ్బతీస్తుందనే లోహియా ఆందోళనను ప్రతిబింబించింది.

లోహియా దృష్టిలో, భిన్నాభిప్రాయం ప్రజాస్వామ్యానికి శత్రువు కాదు, అది దాని రక్షణ కవచాలలో ఒకటి. విమర్శను సహించే ప్రభుత్వాలు తప్పులను సరిదిద్దుకోవడానికి, దుర్వినియోగాలను బయటపెట్టడానికి అవకాశాలను కల్పిస్తాయి; దానిని నిరుత్సాహపరిచేవి విధేయతను అంగీకారంగా భావించే ప్రమాదం ఉంది.

భారత రాజ్యాంగం లోని ఆర్టికల్ 14 చట్టం ముందు సమానత్వాన్ని హామీ ఇస్తుంది; ఆర్టికల్ 19 వాక్ స్వాతంత్ర్యం, శాంతియుత సమావేశం మరియు సంఘం వంటి నిర్దిష్ట స్వేచ్ఛలను పరిరక్షిస్తుంది; మరియు ఆర్టికల్ 21 జీవించే హక్కును మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను కాపాడుతుంది.

ఈ హక్కులు రాజ్యాంగబద్ధంగా నిర్దేశించబడిన పరిమితులకు లోబడి ఉంటాయి. ఏ ప్రజాస్వామ్యమూ హింసను సహించాల్సిన అవసరం లేదు, మరియు శాంతియుత నిరసన నేరపూరిత ప్రవర్తన నుండి మినహాయింపును ఇవ్వదు. కానీ పరిమితులకు చట్టబద్ధమైన ఆధారం ఉండాలి మరియు ఆవశ్యకత, అనుపాతత యొక్క అవసరాలను తీర్చాలి. అసౌకర్యమైన అభిప్రాయాలను అణచివేయడానికి ప్రజా శాంతి భద్రతలు ఒక అనుకూలమైన సాకుగా మారకూడదు.

ప్రభుత్వం ప్రదర్శనలను నియంత్రించవచ్చా లేదా న్యాయంగా, అనుపాతంగా మరియు రాజకీయ వివక్ష లేకుండా వినియోగిస్తుందా లేదా అనేది నిర్ణయాత్మక ప్రశ్న.

ప్రభుత్వాలు విమర్శను అవిశ్వాసంగా, నిరసనను కుట్రగా మరియు అసమ్మతిని దేశాన్ని అస్థిరపరిచే ప్రయత్నంగా భావించడం ప్రారంభించిన ప్రతిచోటా లోహియా హెచ్చరిక సందర్భోచితంగా ఉంటుంది. ఇటువంటి విధానం చట్టబద్ధమైన భాగస్వామ్యాన్ని నిరుత్సాహపరచగలదు మరియు అధికారులు అంగీకారంగా పొరపాటుగా భావించే నిశ్శబ్దాన్ని సృష్టించగలదు.

పౌర స్వేచ్ఛలకు రాజ్యాంగ పాఠం కంటే ఎక్కువ అవసరం. అవి స్వతంత్ర న్యాయస్థానాలు, జవాబుదారీగా ఉండే చట్ట అమలు సంస్థలు, స్వేచ్ఛా పత్రికలు మరియు తమతో విభేదించే ప్రజల హక్కులను పరిరక్షించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న పౌరులపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ప్రభుత్వాలు ఆంక్షలను సాక్ష్యాధారాలతో సమర్థించుకోవాలి; న్యాయస్థానాలు కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని నిశితంగా పరిశీలించాలి; మరియు దుష్ప్రవర్తన ఆరోపణలను నిష్పక్షపాతంగా విచారించాలి.

లోహియా వర్ధంతి కేవలం ఒక రాజకీయ మేధావిని స్మరించుకోవడానికి మాత్రమే కాకుండా, వ్యక్తికి మరియు రాజ్యానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని పునఃపరిశీలించుకోవడానికి కూడా ఒక సందర్భం కావాలి. ప్రభుత్వానికి ఉన్న మెజారిటీ పౌర స్వేచ్ఛలకు ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు, మరియు ఎన్నికల చట్టబద్ధత దాని చర్యలను పరిశీలనకు అతీతంగా ఉంచలేదు.

భారత ప్రజాస్వామ్యం ఎదుర్కొంటున్న ప్రశ్న, ప్రభుత్వాలు అధికారాన్ని కలిగి ఉండాలా వద్దా అనేది కాదు, ఆ అధికారం ఎవరి నుండి చట్టబద్ధతను పొందిందో ఆ ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉంటుందా లేదా అనేది.

ఒక పౌరుడు రాజ్యం యొక్క ప్రవర్తనను ప్రశ్నించినప్పుడు, ప్రభుత్వం ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాలా—లేక ఆ ప్రశ్న అడిగినందుకు పౌరుడే సమాధానం చెప్పాలా? అదే ప్రజాస్వామ్యానికి పరీక్ష.

ఆంగ్ల మూలం:డాక్టర్ ఎం. ఇక్బాల్ సిద్ధిఖీ, ఇండియా టుమారో, 12-10-2026.

తెలుగు అనువాదం: సల్మాన్ హైదర్