ఇబ్న్ బట్టూటా మరియు ఇబ్న్ జుబైర్ రచించిన హజ్ యాత్ర వృత్తాంతం The Hajj Pilgrimage as Chronicled by Ibn Battuta and Ibn Jubayr

 

"ఉదయం మేము శాంతి నగరమైన మక్కాకు చేరుకున్నాము. అల్లాహ్ దాని గౌరవాన్ని ఉన్నతం చేయుగాక."-దాదాపు 700 సంవత్సరాల క్రితం గొప్ప యాత్రికుడైన ఇబ్న్ బట్టూటా రాసిన ఈ మాటలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ముస్లింల హృదయాలలో నేటికీ గాఢంగా ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. 1326లో, ఇబ్న్ బట్టూటా మొరాకో నుండి మక్కా వరకు వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించారు.

చరిత్రలో వ్రాయబడిన లెక్కలేనన్ని యాత్రా వృత్తాంతాలలో, హజ్ యాత్రా కథనాలకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అందుకే ఇటువంటి కథనాలు నేటికీ పాఠకులను ఆకర్షిస్తూనే ఉన్నాయి.

ఇబ్న్ బట్టూటా తెల్లని ఇహ్రామ్ ధరించి మక్కాకు బయలుదేరే ముందు మదీనాలో నాలుగు రోజులు ఉన్నారు. ఇబ్న్ బట్టూటా మొదటిసారి కాబాను చూసిన అనుభవాన్ని హృద్యంగా వర్ణించారు. "మేము కాబా చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేశాము, నల్లరాయిని ముద్దాడాము, మఖాం-ఎ-ఇబ్రాహీం వద్ద ప్రార్థన చేశాము, జమ్జమ్ నీరు త్రాగాము, మరియు సఫా, మర్వాల మధ్య సయీ చేశాము," అని రాశారు.

ఇబ్న్ బట్టూటా  డైరీ ఆయన కాలంలోని ప్రపంచానికి ఒక సజీవ చిత్రణ కూడా. హజ్ ఒక మతపరమైన విధి మాత్రమే కాదు. అది మానవులలో ప్రగాఢమైన పరివర్తనను కలిగించే ఒక అనుభవం కూడా. హజ్ నుండి తిరిగి వచ్చిన చాలా మంది విద్యావంతులైన యాత్రికులు తమ ప్రయాణాలను వ్రాతపూర్వకంగా భద్రపరచాలని భావించారు.

పన్నెండవ శతాబ్దంలో, ప్రసిద్ధ అండలూసియన్ యాత్రికుడు ఇబ్న్ జుబైర్ కూడా స్పెయిన్ నుండి మక్కాకు ఇలాంటి ప్రయాణాన్నే చేపట్టారు. ఇబ్న్ జుబైర్ సముద్రంలోని భయంకరమైన తుఫానుల గురించి, ప్రయాణ కష్టాల గురించి, ఇంకా ఇహ్రామ్, అరఫా, జమరత్ మరియు తవాఫ్ వంటి ఆచారాల చుట్టూ ఉండే ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం గురించి వివరంగా రాశాడు.

 పద్నాలుగో శతాబ్దంలో, ప్రఖ్యాత పండితుడు ఇబ్న్ ఖయ్యిమ్ అల్-జౌజియ్యా హజ్ యాత్రపై ఒక సుదీర్ఘ కవితను రచించారు. ఇబ్న్ ఖయ్యిమ్ అల్-జౌజియ్యా, హజ్ యాత్రలోని యాత్రికుడి అంతర్గత స్థితిని వర్ణించారు. హజ్ యాత్రలో యాత్రికులు దుమ్ముపట్టిన జుట్టుతో, అలసిన ముఖాలతో చివరకు కాబా చేరుకుంటారని, అయినప్పటికీ వారి హృదయాలు గొప్పదైన ఆనందంతో నిండి ఉంటాయని రాశారు.

హజ్ యాత్రా కథనాలు కేవలం ముస్లిం రచయితలకే పరిమితం కాలేదు. ఇతర సంస్కృతులకు చెందిన యాత్రికులు కూడా హజ్ యాత్ర అనుభవాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి, నమోదు చేయడానికి ప్రయత్నించారు.

1964లో, ప్రఖ్యాత అమెరికన్ మానవ హక్కుల నాయకుడు మాల్కం ఎక్స్ హజ్ యాత్ర చేశారు. మాల్కం ఎక్స్ హజ్ అనుభవం ఆయన ప్రపంచ దృక్పథాన్ని మార్చివేసింది. మక్కాలో, మాల్కం ఎక్స్ శ్వేతజాతీయులు, నల్లజాతీయులు, ఆసియన్లు, ఆఫ్రికన్లు వంటి ప్రతి జాతి, జాతీయతకు చెందిన ప్రజలు ఒకే రకమైన వస్త్రాలు ధరించి పక్కపక్కన నిలబడి సమానంగా కలిసి ప్రార్థించడాన్ని చూశారు.అమెరికాకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, మాల్కం ఎక్స్ ప్రసిద్ధంగా ఇలా రాశారు: "జాతి, వర్ణ భేదం లేకుండా మానవులు కలిసి నిలబడటాన్ని నేను మొదటిసారి చూశాను." మాల్కం ఎక్స్‌కు, హజ్ కేవలం ఒక మతపరమైన యాత్ర మాత్రమే కాదు, మానవ సమానత్వం మరియు సోదరభావంపై ఒక శక్తివంతమైన పాఠం కూడా.

పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో, బ్రిటిష్ యాత్రికుడు రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ ఒక దర్వేష్ వేషంలో రహస్యంగా మక్కాకు ప్రయాణించారు, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో ముస్లిమేతరులకు మక్కా  పవిత్ర నగరంలోకి ప్రవేశం నిషేధించబడింది. రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ తరువాత తన అనుభవాల గురించి విస్తృతంగా రాశారు, మక్కా వీధులు, మస్జిద్ అల్-హరామ్, అసంఖ్యాక యాత్రికుల సమూహాలు మరియు ఆ పవిత్ర నగరం యొక్క వాతావరణాన్ని సజీవంగా వర్ణించారు. రిచర్డ్ ఫ్రాన్సిస్ బర్టన్ రచన పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో అపారమైన ప్రజాదరణ పొందింది.

మరొక బ్రిటిష్ యాత్రికుడు, ఎల్డన్ రూటర్, తరువాత మక్కా మరియు మదీనాకు తన యాత్ర గురించి రాశారు. ఫజ్ర్ ప్రార్థన గురించిన ఎల్డన్ రూటర్ వర్ణన చిరస్మరణీయంగా మిగిలిపోయింది. ఎల్డన్ రూటర్ ఇలా రాశారు: తెల్లవారుజామున మసక వెలుతురులో, కాబా నల్లటి వస్త్రంతో కప్పబడి కనిపించగా, వరుసల మీద వరుసలుగా భక్తులు నిశ్శబ్దంగా మరియు భక్తితో దాని చుట్టూ గుమిగూడారు.

హజ్ యాత్రా ప్రయాణంలోని కష్టాలు, కాబాను మొదటిసారి చూసినప్పుడు కలిగే అపారమైన ఆనందం మరియు అరఫా మైదానాలలో ప్రార్థన చేస్తున్న యాత్రికుల కన్నీళ్లు వంటి లోతైన మానవ భావోద్వేగాలను చిత్రీకరిస్తాయి. ఈ భావోద్వేగాలు ప్రతి పుటకూ జీవం పోస్తాయి.

ప్రఖ్యాత ఈజిప్టు రచయిత్రి బింత్ అల్-షాతి కూడా తన హజ్ అనుభవాల గురించి రాశారు. అదేవిధంగా, అనేక మంది అరబ్ మరియు ఆసియా రచయితలు హజ్ యొక్క ఆధ్యాత్మిక కోణాన్ని మాత్రమే కాకుండా, దాని చుట్టూ ఉన్న సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక ప్రపంచాలను కూడా ప్రతిబింబించే రచనలను సృష్టించారు.

నిజానికి, ప్రపంచంలో మానవాళి పాల్గొనే అతిపెద్ద వార్షిక సమావేశం బహుశా హజ్ యాత్రే. భాషలు వేరు, రంగులు వేరు, జాతీయతలు వేరు, అయినా ఉద్దేశ్యం మాత్రం ఒక్కటే. ఈ అసాధారణమైన ఐక్యతే తరతరాల రచయితలు, కవులు మరియు కళాకారులకు స్ఫూర్తినిచ్చింది.

ఈనాటి వేగవంతమైన ప్రపంచంలో, పాత గ్రంథాలు పాఠకులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తూనే ఉన్నాయి. హజ్ యాత్రా కథనాలు మక్కా మరియు మదీనాలకు వెళ్లే మార్గాలను మాత్రమే కాకుండా, గత శతాబ్దాల నాటి ముస్లిం ప్రపంచం యొక్క సజీవ దృశ్యాలను కూడా వెల్లడిస్తాయి.

మక్కాకు చేరుకోవడం గురించి ఇబ్న్ బటూటా చెప్పిన మాటలు ఇప్పటికీ తాజాగా, కాలాతీతంగా అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే హజ్ కేవలం ఒక పవిత్ర గమ్యస్థానానికి చేసే ప్రయాణం మాత్రమే కాదు; అది మానవ హృదయంలో ఒక కొత్త ప్రయాణానికి నాంది కూడా.

 

తాజ్ మహల్ యొక్క పర్షియన్ అనుబంధం Taj Mahal's Persian Connect

 

 

ప్రేమ స్మారక చిహ్నాo అయిన   తాజ్ మహల్ ను మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ తన మూడవ భార్య ముంతాజ్ మహల్ జ్ఞాపకార్థం 1632లో నిర్మించారు. తాజ్ మహల్ పర్షియన్ వారసత్వంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన మొఘల్ వాస్తుశిల్పానికి ఒక అద్భుత కళాఖండం.

ముంతాజ్ మహల్ (పుట్టిన పేరు అర్జుమంద్ బాను బేగం) ఒక ప్రముఖ పర్షియన్ ప్రభువుల కుటుంబానికి చెందినవారు, మరియు ముంతాజ్ మహల్ తండ్రి, అబ్దుల్ హసన్ అసఫ్ ఖాన్, ఒక ఉన్నత స్థాయి పర్షియన్ ప్రభువు

ముంతాజ్ మహల్ తాత, మీర్జా గియాస్ బేగ్ (తరువాత ఇతిమాద్-ఉద్-దౌలా అనే బిరుదు పొందారు), టెహ్రాన్‌కు చెందినవారు మరియు చక్రవర్తి అక్బర్ ఆస్థానంలో చేరడానికి 1577లో భారతదేశానికి వలస వచ్చారు. ముంతాజ్ మహల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ యొక్క ప్రధాన భార్య అయిన శక్తివంతమైన సామ్రాజ్ఞి నూర్ జహాన్ కు మేనకోడలు కూడా అయ్యారు. 

ముంతాజ్ మహల్ తల్లి దివాన్జీ బేగం, ఖజ్విన్‌కు చెందిన ఒక పర్షియన్ ప్రభువు అయిన ఖ్వాజా గియాసుద్దీన్ కుమార్తె.

 

పర్షియన్ వాస్తుశిల్పానికి ఉదాహరణ

ఆధునిక ఇరాన్ సరిహద్దుల వెలుపల పర్షియన్ వాస్తుశిల్పానికి తాజ్ మహల్ అత్యంత ప్రముఖ ఉదాహరణగా విస్తృతంగా పరిగణించబడుతుంది. భారీ ఉబ్బెత్తు జంట గోపురం, క్లిష్టమైన పాలరాతి పొదుగుపని, మరియు కచ్చితమైన సౌష్టవం వంటి దాని ముఖ్య లక్షణాలు నేరుగా సఫావిద్ పర్షియన్ సంప్రదాయాల నుండి స్వీకరించబడ్డాయి.

చార్‌బాగ్ తోటలు తాజ్‌పై ఉన్న మరో పర్షియన్ ముద్ర. తాజ్ మహల్ యొక్క విశాలమైన ప్రాంగణంలో సాంప్రదాయ పర్షియన్ చార్‌బాగ్ తోటల నమూనా ఉంది, ఇది స్వర్గంలోని నాలుగు నదులకు ప్రతీకగా నిలిచే నీటి కాలువల ద్వారా నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడింది.

పాలరాతి గోడలను అలంకరించే ఖురాన్‌లోని క్లిష్టమైన అరబిక్ ఆయతులను ఇరాన్‌లోని షిరాజ్‌కు చెందిన ప్రఖ్యాత పర్షియన్ కాలిగ్రాఫర్ అబ్దుల్-హక్ రూపొందించారు. అబ్దుల్-హక్ చేసిన పనికి గాను షాజహాన్ ఆయనకు "అమానత్ ఖాన్" అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు.

తాజ్ మహల్ అనేది పర్షియన్ కళాత్మక మరియు నిర్మాణ సూత్రాలు, స్వదేశీ భారతీయ హస్తకళ మరియు సామగ్రిల యొక్క పరిపూర్ణ సమ్మేళనం.

 

-NDTV వరల్డ్ న్యూస్ సౌజన్యం తో

హెజాజ్ రైల్వే Hejaz Railway

 

 

 

ఎడారి గుండా మొట్టమొదటి రైల్వే మార్గాన్ని ప్రవేశపెట్టిన ఘనత హెజాజ్ రైల్వేకే దక్కుతుంది. హెజాజ్ రైల్వే ఒట్టోమన్ ఖలీఫా సామ్రాజ్యం యొక్క ఒక మైలురాయి ప్రాజెక్ట్. హెజాజ్ రైల్వే డమాస్కస్ మరియు అమ్మాన్‌లను ప్రస్తుత సౌదీ అరేబియాలోని మదీనా నగరంతో అనుసంధానించింది. హెజాజ్ రైల్వే పశ్చిమ ఆసియాలోనే కాకుండా ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతన రైల్వే మార్గాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

హెజాజ్ రైల్వే హజ్ యాత్రికుల ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేయడంతో పాటు, ఇస్లామిక్ ప్రపంచం యొక్క రాజకీయ మరియు ఆధ్యాత్మిక ఐక్యతను కూడా బలోపేతం చేసింది. 1876 నుండి 1909 వరకు పాలించిన ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క 34వ మరియు చివరి సార్వభౌమ ఖలీఫా అయిన సుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II యొక్క దార్శనికతే హెజాజ్ రైల్వే.

సుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II పాలన రాజకీయ సంక్షోభాలు, ఐరోపా శక్తుల నుండి ఒత్తిడి, ఆధునిక సంస్కరణలు, ఇస్లామిక్ ఐక్యతను పెంపొందించే ప్రయత్నాలు మరియు పాలస్తీనా రక్షణ వంటి వాటితో నిండి ఉంది. పెరుగుతున్న అంతర్గత మరియు బాహ్య ముప్పులను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో సుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II  ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యానికి నాయకత్వం వహించారు.

 హెజాజ్ రైల్వే భావన

19వ శతాబ్దం చివరి వరకు, హజ్ యాత్ర అత్యంత కష్టమైనదిగా పరిగణించబడింది. సిరియా-డమాస్కస్‌ను మదీనాతో రైలు మార్గం ద్వారా అనుసంధానించడం కోసం టర్కీసుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II హేజాజ్ రైల్వే ను ప్రారంభించదలచినాడు.

1900లో, హేజాజ్ రైల్వే ప్రాజెక్టుకు ఆర్థికంగా సహకరించాలని టర్కీసుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ముస్లింలకు విజ్ఞప్తి చేశారు. భారతదేశం, ఈజిప్ట్, సిరియా, రష్యా, మధ్య ఆసియా మరియు అనేక ఇతర ప్రాంతాల నుండి ముస్లింలు ఉదారంగా విరాళాలు అందించారు.

హేజాజ్ రైల్వే ప్రాజెక్టు  ఒట్టోమన్ ఖలీఫా మరియు విస్తృత ముస్లిం ప్రపంచం యొక్క ఉమ్మడి కలగా పరిగణించబడింది.

హజ్ యాత్ర కోసం  రష్యా, ఇరాన్, ఇరాక్, మధ్య ఆసియా మరియు అనటోలియా నుండి వేలాది మంది ముస్లింలు డమాస్కస్‌కు చేరుకుని, అక్కడి నుండి రైలులో మదీనాకు ప్రయాణించేవారు. హెజాజ్ రైల్వే మార్గమధ్యంలోని వివిధ నగరాలు మరియు పట్టణాల ఆర్థిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తూ, వాణిజ్య కార్యకలాపాలను కూడా పెంచాయి.హెజాజ్ రైల్వే ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క పరిపాలనా పట్టును కూడా మెరుగుపరిచింది.

బ్రిటిష్ యాత్రికుడు ఆర్థర్ వేవెల్ తన యాత్రా గ్రంథంలో హెజాజ్ రైల్వే మార్గాన్ని అత్యంత రహస్యమైనదిగా, కష్టతరమైనదిగా వర్ణించాడు. హెజాజ్ రైలు మార్గం నిర్మాణం ఆ కాలపు ఇంజనీరింగ్‌కు ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ.

హిజాజ్ రైల్వే టర్కీ సుల్తాన్ అబ్దుల్ హమీద్ II యొక్క రాజకీయ వ్యూహంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం కూడా. హెజాజ్ రైల్వేను ఇస్లామిక్ ఐక్యతకు చిహ్నంగా కూడా ప్రదర్శించారు.

జర్మన్ ఇంజనీర్లు, ఒట్టోమన్ నిపుణులతో కలిసి, హెజాజ్ రైల్వే నిర్మాణానికి సాంకేతిక సహాయం అందించారు. తీవ్రమైన వేడి మరియు తీవ్రమైన నీటి కొరత ఉన్నప్పటికీ, కార్మికులు మరియు ఇంజనీర్లు పగలు మరియు రాత్రి శ్రమించారు. చారిత్రాత్మక హెజాజ్ రైల్వే నిర్మాణం 1902లో ప్రారంభమై 1908లో పూర్తయింది.

ప్రణాళికలో హెజాజ్ రైల్వేను మక్కా వరకు విస్తరించాలని ఊహించినప్పటికీ, రాజకీయ అస్థిరత మరియు యుద్ధం కారణంగా ఆ కల నెరవేరలేదు.హెజాజ్  రైల్వే ద్వారా, ఇస్తాంబుల్‌లోని హయదర్ పాషా స్టేషన్ నుండి బయలుదేరే యాత్రికులు సిరియా మీదుగా మదీనాకు ప్రయాణించగలిగారు.హెజాజ్ రైల్వే ప్రయాణ సమయాన్ని కేవలం 54 గంటలకు తగ్గించింది

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, హెజాజ్ రైల్వే తీవ్రంగా దెబ్బతింది, మరియు దానిలోని పెద్ద భాగాలు నిరుపయోగంగా మారాయి. అయినప్పటికీ, చారిత్రాత్మక హెజాజ్ రైల్వేలోని కొన్ని భాగాలు జోర్డాన్ మరియు ఇతర ప్రాంతాలలో ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నాయి, ఇవి హెజాజ్   రైల్వే ప్రాజెక్ట్ యొక్క అద్భుతమైన వారసత్వానికి గుర్తుగా నిలుస్తున్నాయి.

సిరియాలో కొనసాగుతున్న అంతర్యుద్ధం కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాలకు ఆవల సేవలకు అంతరాయం కలిగినప్పటికీ, హెజాజ్ రైల్వే లైన్ నేటికీ జోర్డాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో పనిచేస్తోంది. టర్కీ మరియు జోర్డాన్ మధ్య ఇటీవల కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ఈ చారిత్రాత్మక ప్రాజెక్ట్‌ను పరిరక్షించడానికి మరియు మరింత అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. హెజాజ్ రైల్వే నిర్మాణం మరియు వారసత్వానికి సంబంధించిన ఛాయాచిత్రాలు, పత్రాలు మరియు చారిత్రక రికార్డులను భద్రపరచడానికి ఒక మ్యూజియంను కూడా ఏర్పాటు చేయనున్నారు.

హెజాజ్ రైల్వే ఇస్లామిక్ చరిత్రకు, హజ్ యాత్రకు మరియు ఒట్టోమన్ ఖలీఫా రాజ్యపు రాజకీయ దార్శనికతకు ఒక ప్రకాశవంతమైన చిహ్నంగా స్మరించబడుతూనే ఉంది.

 

పస్మాందా ఉద్యమం యొక్క సంక్షిప్త చరిత్ర A Brief History of Pasmanda Movement

 

 

ఆధునిక భారతదేశంలో ముస్లిం సమాజంలో కుల ఆధారిత అసమానతలను సవాలు చేయడానికి జరిగిన మొట్టమొదటి ప్రయత్నాలలో ఒకటిగా మరియు ముస్లిములలో అగ్రవర్ణ ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడానికి ముస్లిం  నేత కార్మికుల (జోలహా Jolaha) సంస్థ ప్రారంబించిన “అఖిల భారత మోమిన్ సదస్సు(AIMC)”కు గుర్తింపు లభిస్తుంది. ముస్లిం  నేత కార్మికుల (జోలహా Jolaha) సంస్థ ప్రారంబించిన ఈ ఉద్యమo లో  తర్వాత ముస్లిం ఇతర కులాల వారు కూడా చేరారు.

గోరఖ్‌పూర్ మాజీ పార్లమెంట్ సభ్యుడు (ఎంపీ) అష్ఫాక్ హుస్సేన్ అన్సారీ, 2000లో ప్రచురించిన తన ప్రామాణిక గ్రంథం 'డాక్యుమెంటరీ హిస్టరీ ఆఫ్ మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్'లో ఇలా రాశారు: పస్మాందాలను (నిమ్న కుల ముస్లింలను) సంఘటితం చేసే మొదటి ప్రయత్నం 1912లో కోల్‌కతాలోని నేత కార్మికుల సంఘంలోని ప్రముఖ సభ్యులచే ప్రారంభించబడింది.

మౌలానా హాఫిజ్ అబ్దుల్లా ఘాజీపురి, షమ్సుల్ ఉలమా మౌలానా ముహమ్మద్ యహ్యా, ఇంజనీర్ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ మరియు 'అల్-మోమిన్' సంపాదకుడు ముహమ్మద్ యహ్యా, పస్మాండాల సంక్షేమం కోసం కోల్‌కతాలోని యూరోపియన్ అసైలం లేన్‌లో కార్యాలయంతో 'జమియత్-అల్-మోమినీన్'ను ప్రారంభించారు. త్వరలోనే, దేశవ్యాప్తంగా ఇలాంటి సంఘాలను ఏర్పాటు చేయించారు.

1976లో జరిగిన అఖిల భారత మోమిన్ సదస్సు (AIMC)లో మౌలానా ముహమ్మద్ ఇనాముద్దీన్ రామ్‌నగ్రి తన ప్రసంగంలో మాట్లాడుతూ  మౌలానా అబ్దుల్ సలాం ముబారక్‌పురి మరియు అతని కుమారుడు మౌలానా ఉబైదుల్లా ముబారక్‌పురి రచించిన  పుస్తకం కుల వివక్షపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తినందున  అది ప్రజలపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపిందని అన్నారు.. పుస్తక ప్రచురణ తర్వాతే ప్రజలు పస్మాందా కోసం ఒక సంస్థ యొక్క అవసరాన్ని గ్రహించడం ప్రారంభించారు 

మోమిన్ ఉద్యమం అన్ని పస్మాందా వర్గాల అభ్యున్నతిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నప్పటికీ, అది త్వరలోనే కేవలం నేత కార్మికుల ఉద్యమంగా మారిపోయింది.

1912 నుండి 1915 వరకు మోమిన్ ఉద్యమం కోల్‌కతా నుండి బీహార్, అవధ్, పంజాబ్, బొంబాయి మరియు భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించిందని అష్ఫాక్ హుస్సేన్ అన్సారీ రాశారు. 1915లో తన మరణం వరకు ఈ ఉద్యమ వ్యాప్తిలో ఖాజీ షేక్ అబ్దుల్ జబ్బార్ అత్యంత ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. హకీం అబ్దుల్ ఘనీ ఘాజీపురి, మౌలానా అబూ షోయబ్ సైఫ్ బనార్సీ, మౌలానా అబూ షోయబ్ ఖుర్జవీ, షమ్సుల్ ఉలమా మౌలామా ముహమ్మద్ యహ్యా, మహమ్మద్ యహ్యా (సంపాదకుడు), మౌలానా అబ్దుల్లా ఘాజీపురి మరియు ఇతరులు 1915 వరకు మోమిన్ ఉద్యమానికి కీలకంగా ఉన్నారు. కానీ, జబ్బార్ మరణం మరియు ప్రపంచ యుద్ధం మోమిన్  ఉద్యమానికి అడ్డుకట్ట వేశాయి.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, పస్మాందా సమస్యలకు అంకితమైన ఒక ఉర్దూ వార్తాపత్రికను మహమ్మద్ యహ్యా ప్రారంభించారు. కోల్‌కతా నుండి ముద్రించబడిన 'అల్ మోమిన్' అనే ఈ వార్తాపత్రిక, మరింత అవగాహన కల్పించడంలో సహాయపడింది. 1923వ సంవత్సరం డిసెంబర్ రెండవ వారంలో, జమియత్-అల్-మోమినీన్‌ను పునరుద్ధరించడానికి దేశం నలుమూలల నుండి ప్రతినిధులు కోల్‌కతాలో సమావేశమయ్యారు. మోమిన్ ఉద్యమ భవిష్యత్తు గురించి చర్చించడానికి మౌలానా ముహమ్మద్ యహ్యా, మౌల్వి ముహమ్మద్ యహ్యా (ఎంఏ, ఎల్‌ఎల్‌బి), మౌల్వి అబ్దుల్ హసన్, కాషిఫ్ షేక్‌పురి, మౌల్వి అబుల్ హసన్ బిస్మిల్, మాస్టర్ హిమాయత్ హుస్సేన్, మున్షీ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ తంతి బాగ్, ఇంజనీర్ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ మరియు మహమ్మద్ యహ్యా (అల్ మోమిన్ సంపాదకుడు) మాస్టర్ కరామత్ ఇంట్లో సమావేశమయ్యారు.

1925 మార్చి 22 మరియు 23 తేదీలలో, అఖిల భారత మోమిన్ సదస్సు యొక్క మొదటి సమావేశం కోల్‌కతాలోని టౌన్ హాల్‌లో జరిగింది. ఈ సమావేశానికి బీహార్‌లోని మనేర్‌కు చెందిన ప్రొఫెసర్ హాఫిజ్ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ షమ్స్ అధ్యక్షత వహించారు. ప్రొఫెసర్ హాఫిజ్ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ షమ్స్ తండ్రి ఇంజనీర్ మౌల్వి జమీరుద్దీన్, హకీం మౌలా బక్ష్ (నూరానీ దవాఖానా) మరియు మాస్టర్ మహమ్మద్ జాన్‌లతో పాటు బీహార్‌లోని మోమిన్ ఉద్యమ మార్గదర్శకులలో ఒకరు.

తన ప్రసంగం ప్రారంభంలో, పస్మాండా నేత కార్మిక వర్గాన్ని మేల్కొల్పినందుకు మౌలానా అబ్దుల్ సలాం ముబారక్‌పురికి, షమ్సుద్దీన్ ఘన నివాళులర్పించారు. షమ్సుద్దీన్ తన ప్రసంగంలో, "నా సోదరులారా, మొట్టమొదట మనం ఎవరో గుర్తించుకోవాలి?" అని ప్రశ్నించారు. ఇంకా షమ్సుద్దీన్ ఇలా అన్నారు, "మన సమాజమే భారతదేశపు ఆదిమ నివాసులని కొందరు వాదిస్తారు. హిందూ కాలంలో మనల్ని తంతి Tanti అని పిలిచేవారని, ముస్లిం పాలనలో ఇస్లాంలోకి మారిన తర్వాత మోమిన్ వంటి పేర్లు వచ్చాయని అంటారు. మనలో చాలా మంది మూలాలు భారతీయేతర జాతులకు చెందినవని నిరూపించే కాదనలేని ఆధారాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. మన పూర్వీకులను టర్కీ, ఇరాన్, ఇరాక్, అరబ్, యెమెన్ వంటి దేశాల నుండి ముస్లిం పాలకులు భారతదేశంలో నాణ్యమైన వస్త్రాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఆహ్వానించారు."

భారతదేశపు తొలి ముస్లిం పాలకుల కాలంలో నేత కార్మికుల సమాజం సుసంపన్నంగా ఉండేదని, వారు ఇస్లామిక్ పండితులను తయారు చేసేవారని షమ్సుద్దీన్ పేర్కొన్నారు. కాలక్రమేణా, అక్బర్ పాలన నుండి నేత కార్మికులకు, ఇతర వర్గాల వారికి విద్యాసంస్థల తలుపులు మూసివేయబడ్డాయి. ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ పాలన నేత కార్మికుల వ్యాపారాన్ని కూడా నాశనం చేసింది.

షమ్సుద్దీన్ 'మోమిన్' అనే పదం యొక్క మూలాన్ని కూడా తెలియజేశారు. 12వ శతాబ్దంలో హజ్రత్ మోమిన్ ఆరిఫ్ (ర.అ) అనే ఒక సూఫీ యెమెన్ నుండి వచ్చి బీహార్‌లోని మనేర్‌లో బస చేశారు.  ఆయన బట్టలు నేయడంలో నిపుణుడు. హజ్రత్ మోమిన్ ఆరిఫ్ (ర.అ) ప్రభావంతో ఇస్లాంను స్వీకరించిన వారు, ఆయనతో పాటు వచ్చిన వారు మరియు ఆయన సంతానం భారతదేశం అంతటా బట్టలు నేసే కళను సజీవంగా ఉంచారు మరియు వారే 'మోమిన్'గా ప్రసిద్ధి చెందారు.

 అఖిల భారత మోమిన్ సదస్సు (AIMC) 1926 డిసెంబర్ 25, 26 తేదీలలో కలకత్తాలో మళ్ళీ సమావేశమైంది. ఈ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహించడానికి బొంబాయికి చెందిన ఎమ్మెల్సీ మౌల్వి అబ్దుల్ అజీజ్ అబ్దుల్ లతీఫ్‌ను ఆహ్వానించారు. కోల్‌కతా మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ కౌన్సిలర్ షమ్సుద్దీన్ అహ్మద్ ప్రతినిధులకు స్వాగతం పలకగా, దర్భంగాకు చెందిన మౌలానా ముహమ్మద్ ఇబ్రహీం అధ్యక్షోపన్యాసం చదివి వినిపించారు.

1925 సమావేశానికి బదులుగా, వారణాసికి చెందిన మౌలానా అబ్దుల్ మజీద్ అల్-హరిరి అధ్యక్షతన 1928 ఏప్రిల్ 7, 8 తేదీలలో కోల్‌కతాలో జరిగిన సమావేశాన్ని మొదటి ఏఐఎంసీ (AIMC) సమావేశంగా పరిగణించాలని అష్ఫాక్ అభిప్రాయపడ్డారు.

తన అధ్యక్షోపన్యాసంలో అల్-హరిరి, ముస్లింలు ఇస్లాం యొక్క సమానత్వ బోధనలకు తిరిగి వెళ్లాలని అన్నారు. జాతి, కులం మొదలైన భేదాలను నిర్మూలించడానికి ఇస్లాం వచ్చిందని, కానీ భారతీయ ముస్లింలు బ్రాహ్మణ కుల వ్యవస్థను స్వీకరించారని అన్నారు. ఖురాన్ బోధనలను తిరస్కరించి, వంశపారంపర్య వ్యవస్థను అవలంబించిన ఉలేమాలను అల్-హరిరి వ్యతిరేకించారు..

బ్రిటిష్ ఉద్యోగాలు తీసుకోవద్దని, అలా చేయడం దీర్ఘకాలంలో సమాజానికి హాని చేస్తుందని అల్-హరిరి ప్రజలను కోరారు. ఇస్లాంను దాని నిజమైన అర్థంలో అర్థం చేసుకుని నేర్చుకోవాలని ప్రజలను కోరారు.

1929 మార్చి 30, 31 తేదీలలో అలహాబాద్‌లో జరిగిన తదుపరి సమావేశానికి అంబాలాకు చెందిన మౌల్వి షేక్ జహీరుద్దీన్ అధ్యక్షత వహించారు. షేక్ జహీరుద్దీన్. పస్మాండాలకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న ప్రభుత్వ విధానాల గురించి ప్రజలకు తెలియజేశారు. షేక్ జహీరుద్దీన్ దృష్టిలో, పస్మాండా ఆ కాలంలోని ప్రపంచ సోషలిస్ట్ ఉద్యమాలకు మద్దతు ఇవ్వాలి. ప్రజలను జాతీయ రాజకీయాల్లో పాల్గొనమని కోరారు. పలువురు కార్యకర్తలు ఈ సూచనను వ్యతిరేకించినప్పటికీ, ఇది నేత కార్మికుల సమాజంలో రాజకీయ చైతన్యానికి నాంది పలికింది.

తదుపరి సమావేశం 1931 అక్టోబర్‌లో ఢిల్లీలో జరిగింది. దీనికి ఖాన్ సాహెబ్ సర్దార్ మహమ్మద్ ఇస్లాం (గయా గౌరవ మేజిస్ట్రేట్) అధ్యక్షత వహించారు.

1933లో లాహోర్‌లో జరిగిన తదుపరి సమావేశానికి గోరఖ్‌పూర్ మున్సిపల్ కమిషనర్ షేక్ ముర్తజా హుస్సేన్ అధ్యక్షత వహించారు. ముర్తజా నేతకళను కాపాడుకోవాలని ప్రజలను కోరారు. షేక్ ముర్తజా హుస్సేన్ దృష్టిలో, కాలానికి అనుగుణంగా మారడం అవసరం. నేత కార్మికులు రుణాలు మరియు వ్యాపార కార్యకలాపాల కోసం వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడకుండా ఉండేందుకు ఒక సహకార నిధి అవసరం అనే అంశాన్ని లేవనెత్తారు.

1939 నుండి అంబాలాకు చెందిన మౌల్వి జహీరుద్దీన్ ఏఐఎంసీ AIMC కి నేతృత్వం వహించారు. ప్రపంచ యుద్ధం మరియు క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం కారణంగా, భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చేవరకు 1939 గోరఖ్‌పూర్ సమావేశం తర్వాత, 1943 ఏప్రిల్‌లో ఢిల్లీలో కేవలం ఒకే ఒక్క సమావేశం జరిగింది. ఈ సమయంలో, పాకిస్తాన్ కావాలన్న ముస్లిం లీగ్ డిమాండ్‌కు వ్యతిరేకంగా జహీరుద్దీన్ నాయకత్వంలోని ఏఐఎంసీ కాంగ్రెస్‌కు మద్దతు ఇచ్చింది. జిన్నా యొక్క విభజన ప్రచారాన్ని ఎదుర్కోవడానికి 1940లో ఆజాద్ ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్‌ను ఏర్పాటు చేసిన 19 ముస్లిం పార్టీలలో ఇది ఒకటి. ఆ తర్వాత ఇది ముస్లిం లీగ్‌తో పోరాడటానికి ఏర్పడిన ఆల్ ఇండియా ముస్లిం మజ్లిస్ అనే రాజకీయ సంస్థలో కూడా చేరింది.

“మోమిన్ ఉద్యమం (అఖిల భారత మోమిన్ సదస్సుAIMC) సాధించిన గొప్ప విజయం ఏమిటంటే, అది (నేత Jolaha) కులం యొక్క మనస్తత్వాన్ని మార్చింది. ఇప్పుడు వారు తమ కుల గుర్తింపు పట్ల సిగ్గుపడకుండా, దానిని గర్వంగా ప్రకటిస్తున్నారు.”