30 September 2026

జాఫర్ థానేస్రి స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు Jafar Thanesri Freedom Fighter

 

వచనం చిత్రం కావచ్చు 


1857 మొదటి స్వాతంత్ర్య సమర యుద్ధం తరువాత, రాయ్ బరేలీకి చెందిన సయ్యద్ అహ్మద్ అనుచరులు వలసవాద వ్యతిరేక పోరాటాన్ని కొనసాగించారు. వారి లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉండేది: విదేశీ శత్రువులను తరిమికొట్టడానికి హిందువులు మరియు ముస్లింలను ఏకం చేయడం.

1863లో, వాయువ్య సరిహద్దు ప్రావిన్సులలోని పఠాన్లు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు. పఠాన్లకు  ప్రధాన ఆర్థిక సహాయకుడు అంబాలాకు చెందిన జాఫర్ థానేస్రి అనే యువకుడని బ్రిటిష్ నిఘా విభాగం త్వరలోనే గుర్తించింది.

1863 డిసెంబర్‌లో, భారీ పోలీసు బలగాలు అర్ధరాత్రి వేళ జాఫర్ ఇంటిపై దాడి చేశాయి. జాఫర్ తప్పించుకోగలిగినప్పటికీ, బ్రిటిష్ వారు జాఫర్ 12 ఏళ్ల తమ్ముడిని మరియు వృద్ధురాలైన తల్లిని క్రూరంగా కొట్టారు. జాఫర్ 14 ఏళ్ల సేవకుడు అబ్బాస్‌ను పోలీసులు హింసించి చంపేశారు!

చివరకు జాఫర్ అలీగఢ్‌లో అరెస్టు అయ్యాడు. పోలీసులు అతన్ని ఏకాంత సెల్‌లో ఉంచి, చిత్రహింసలు పెట్టారు.

1864 మేలో, జాఫర్‌కు యహ్యా అలీ మరియు ముహమ్మద్ షఫీలతో పాటు మరణశిక్ష విధించబడింది. "మీరు మీ కోర్టులో నాకు మరణశిక్ష విధించవచ్చు కానీ నా ప్రాణాలను తీయలేరు, ఎందుకంటే ప్రాణాలను ప్రసాదించేది లేదా తీసేది అల్లా మాత్రమే. అల్లా తలచుకుంటే, మీరు నాకంటే ముందే మరణిస్తారు."

ఉరిశిక్ష పడిన తర్వాత, 25 ఏళ్ల యువకుడు జాఫర్ థానేశ్రీ ఒక బ్రిటిష్ సెషన్స్ జడ్జితో ఈ మాటలు పలికారు. తన మాటలను నిజమని నిరూపిస్తూ, జాఫర్ ఆ జడ్జి కంటే చాలా సంవత్సరాలు ఎక్కువ జీవించారు!

జాఫర్‌, యహ్యా అలీ మరియు ముహమ్మద్ షఫీ క్షమాభిక్ష కోరడానికి నిరాకరించారు. వారికి, తమ దేశం మరియు విశ్వాసం కోసం అమరత్వం పొందడమే అంతిమ విజయం.

చివరికి బ్రిటిష్ వారు జాఫర్‌,  యహ్యా అలీ మరియు ముహమ్మద్ షఫీలకు విధించిన మరణశిక్షను రద్దు చేశారు. దానికి బదులుగా, శిక్షను 'కాలా పానీ'గా మార్చారు, అంటే పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లోని నరకప్రాయమైన ద్వీపాలలో జీవిత ఖైదు.

జాఫర్‌,  యహ్యా అలీ మరియు ముహమ్మద్ షఫీల తలలు, గడ్డాలు గుండు చేయబడ్డాయి. కాషాయ వస్త్రాలు ధరింపజేసి, బరువైన ఇనుప సంకెళ్లతో బంధించి, అంబాలా నుండి లాహోర్ వరకు వందల మైళ్ళు  వారిని బలవంతంగా నడిపించారు.  

భారతీయులు తమ వీరుల కోసం ఏడుస్తూ వీధుల్లో కిక్కిరిసిపోయారు. ముంబైలోని దుకాణదారులు మిఠాయిలు స్వీకరించమని వారిని వేడుకున్నారు. ఒక భారతీయ జైలర్ కూడా రహస్యంగా వారి బరువైన సంకెళ్లను తేలికైన వాటితో మార్చాడు. చివరకు వారి ఓడ పోర్ట్ బ్లెయిర్‌కు చేరుకున్నప్పుడు, భారతీయ విప్లవకారులు అప్పటికే రేవులో వారి పేర్లను గర్వంగా నినాదాలు చేస్తూ వేచి ఉన్నారు!

జాఫర్ థానేశ్రీ 'కాలా పానీ' శిక్ష పూర్తి చేసి  ప్రాణాలతో బయటపడి, వీరోచిత స్వాగతంతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు.

జాఫర్ థానేశ్రీ కథ త్యాగం, విశ్వాసం, మరియు ఊహించలేని ధైర్యంతో నిండిన ఒళ్లు గగుర్పొడిచే గాథ.

 

 

మొఘల్ చక్రవర్తులు-సంగీతం मुगल बादशाह-संगीत

 

గుడి చిత్రం కావచ్చు  

బాబర్ స్వయంగా సంగీత ప్రియుడు. బాబర్ ఆత్మకథ (తుజ్క్-ఇ-బాబ్రీ)లో అనేక ప్రదేశాలలో జరిగిన సంగీత సభల ప్రస్తావన ఉంది. బాబర్ స్వయంగా రచించిన అనేక పాటలు అతని మరణానంతరం కూడా ప్రజాదరణ పొందాయి.

హుమాయున్ ప్రతి సోమవారం మరియు బుధవారం సంగీత సభలను ఏర్పాటు చేస్తూ సంగీతాన్ని ఆస్వాదించేవాడు.

బాబర్, హుమాయున్ కూడా సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించినప్పటికీ, అక్బర్ పాలనలోనే సంగీతం మొఘల్ దర్బార్ లో శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది.అబుల్ ఫజల్ ప్రకారం, అక్బర్ ఆస్థానంలో 36 మంది గాయకులు ప్రభుత్వ పోషణ పొందారు. కానీ వారిలో తాన్‌సేన్, బాజ్ బహదూర్ అత్యంత ప్రసిద్ధులు.అక్బర్ స్వయంగా చాలా మంచి నక్కార (నాగంగ) వాద్యకారుడు.

అక్బర్ తన నవరత్నాలలో ఒకడైన తాన్‌సేన్‌ను, రేవా రాజా రామచంద్రను అభ్యర్థించి తన ఆస్థానంలో చేర్చుకున్నాడు.అక్బర్ తాన్‌సేన్‌కు 'కంఠభరణవాసి బిలాస్' అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు. గత వెయ్యి సంవత్సరాలుగా భారతదేశంలో తాన్‌సేన్ వంటి గాయకుడు లేడని అబుల్ ఫజల్ ‘తానసేన్’  గురించి చెప్పాడు.

అక్బర్ కాలంలో నోహర్-వాణి, ఖండార్వాణి, గోహరివాణి మరియు దాగుర్వాణి అనే నాలుగు రకాల ధ్రుపద్ గాన శైలులు ప్రచారంలో ఉండేవి. నేటికీ, దాగర్ కుటుంబం మరియు గుండేచా కుటుంబం దాగుర్వాణి శైలిలో ధ్రుపద్ ధామర్ గానాన్ని సజీవంగా ఉంచుతున్నాయి.కాలక్రమేణా, ధ్రుపద్ స్థానంలో ఖయాల్ గాన శైలి వచ్చింది.

అక్బర్ కాలంలో కర్ణాటక సంగీతం ఆవిర్భవించింది. ఈ యుగంలో తురానా, తుమ్రీ, గజల్, ఖవ్వాలీ మొదలైన కొత్త రాగాలు కూడా ప్రాచుర్యం పొందాయి. అక్బర్ కాలంలో ఎందరో ప్రసిద్ధ సంగీతకారులు ఉన్నారు.

మాళ్వా పాలకుడైన బాజ్ బహదూర్‌ను అక్బర్ మన్సబ్దార్‌గా నియమించారు. బాజ్ బహదూర్‌ గురించి అబుల్ ఫజల్ ఇలా రాశారు, "సంగీత శాస్త్రంలోనూ, హిందీ పాటలలోనూ ఆయన తన కాలంలో అత్యుత్తమ వ్యక్తి." అక్బర్ కాలంలోని ప్రముఖ సంగీతకారులలో తాన్‌సేన్, బాజ్ బహదూర్, బైజ్ బక్ష్, గోపాల్, హరిదాస్ (ఈయన తాన్‌సేన్ మరియు బైజు బావ్రాలకు గురువు, కానీ దర్బారులో సభ్యుడు కాదు; ఈయన సంచరిస్తూ, వీలైనప్పుడల్లా దర్బారును సందర్శించేవారు), రామ్‌దాస్, సుజన్ ఖాన్, మియాన్ చంద్, మియాన్ లాల్, మరియు బైజు బావ్రా (బైజు బావ్రాకు దర్బారుతో సంబంధం లేదు) ఉన్నారు. దర్బారుతో సంబంధం లేకపోవడం అంటే, దర్బారు నుండి ఎలాంటి భరణం గానీ, ఆర్థిక సహాయం గానీ అందకపోవడం. హరిదాస్ మరియు బైజు బావ్రా తమ సంగీతానికి డబ్బు తీసుకోలేదు; వారి జీవనశైలిలో డబ్బుకు పెద్దగా స్థానం లేదు. బైజు అడవికి సమీపంలోని ఒక గ్రామంలో నివసించగా, స్వామి హరిదాస్ ఒక పర్యాటకునిలా దేశమంతా పర్యటించారు.

జహంగీర్ కాలంలోని ప్రముఖ సంగీతకారులలో తాన్‌సేన్ కుమారులైన బిలాస్ ఖాన్, ఛతర్ ఖాన్, మఖు, మరియు హమ్‌జాన్ ఉన్నారు.ఈనాటికీ, బిలాస్ ఖానీ తోడీ గాయకులు ఆలపిస్తున్నారు లేదా వాద్యకారులు వాయిస్తున్నారు. జహంగీర్, షౌకీ అనే గజల్ గాయకుడికి 'ఆనంద్ ఖాన్' అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు.

షాజహాన్ గొప్ప కళాభిమాని మరియు సంగీత ప్రియుడు. షాజహాన్ దివాన్-ఎ-ఖాస్‌లో ప్రతిరోజూ సంగీత ప్రదర్శనలు జరిగేవని చెబుతారు. షాజహాన్ స్వయంగా చాలా మంచి గాయకుడు.షాజహాన్, లాల్ ఖాన్‌కు (బిలాస్ ఖాన్ అల్లుడు) 'గుణసముందర్' (గుణముద్ర) అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు.

షాజహాన్‌ ఆస్థాన గాయకులైన ఖుషాల్ ఖాన్ మరియు బిస్రామ్ ఖాన్ ఒకసారి తమ తోడి రాగంతో షాజహాన్‌ ను ఎంతగానో మంత్రముగ్ధుడిని చేశారు, దానితో షాజహాన్‌ ముర్షిద్ ఖాన్‌ను ఔరంగజేబుతో దక్షిణాదికి పంపే ఉత్తర్వును చదవకుండానే సంతకం చేశాడు. అయితే, శిక్షగా, షాజహాన్‌ తరువాత వారిద్దరి ఆస్థాన వారసత్వ హక్కులను తొలగించాడు.

ఔరంగజేబు సంగీతాన్ని ఇస్లాం వ్యతిరేకంగా భావించి నిషేధించాడు. అయితే, ఔరంగజేబు పాలనలోనే భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంపై అత్యధిక సంఖ్యలో పుస్తకాలు పర్షియన్ భాషలో వ్రాయబడ్డాయి.

ఔరంగజేబు పాలనలో సంగీతం మరియు ఇతర కళలను ఇస్లాంకు వ్యతిరేకంగా భావించినందున, ఔరంగజేబు తన కాలంలోని ఆస్థాన సంగీతకారులందరినీ బహిష్కరించాడు. ఆ సంగీతకారులు ప్రాంతీయ పాలకులు మరియు నవాబుల వద్ద ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది. అయితే, ఔరంగజేబు వాద్య సంగీతంపై ఎటువంటి ఆంక్షలు విధించలేదు. ఔరంగజేబు స్వయంగా నిష్ణాతుడైన వీణా వాద్యకారుడు కూడా. ఔరంగజేబు అంతఃపురంలోని రాణులు మరియు అతని అనేకమంది సేనాధిపతులు కూడా అన్ని రకాల సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించారు. తత్ఫలితంగా, ఔరంగజేబు పాలనలో భారతీయ సంగీతంపై పెద్ద సంఖ్యలో పుస్తకాలు వ్రాయబడ్డాయి.

ఔరంగజేబు స్వయంగా నిష్ణాతుడైన వీణా వాద్యకారుడు. ఔరంగజేబు పాలనలో, ఫకీరుల్లా 'మంకుతుహల్'ను 'రఘదర్పణ్'గా అనువదించి ఔరంగజేబుకు సమర్పించాడు.

ఔరంగజేబు కాలంలోని ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులలో రాస్‌బైన్ ఖాన్, సుఖిసేన్, కలవంత్, హయత్ సరనైన్ మరియు కిర్పా ఉన్నారు.మీర్జా రోషన్ జమీర్, ఔరంగజేబు పోషణలో ఉన్నప్పుడు అహోవన్ రచించిన 'సంగీత్-పారిజాత'ను అనువదించారు.

ముస్తాయిద్ ఖాన్ రచించిన 'మాసిరే-ఆలంఘిరి' ప్రకారం, ప్రఖ్యాత సంగీత విద్వాంసుడైన మీర్జా ముఖర్రర్ ఖాన్ సఫవి అడిగిన ప్రశ్నలకు ఔరంగజేబు సమాధానమిస్తూ, "సంగీతం 'ముబాహ్', అంటే అది మంచిది కాదు, చెడ్డది కాదు" అని అన్నారు.

ఔరంగజేబు ఇలా పేర్కొన్నాడు, "నేను వాద్యపరికరాలు (ముఖ్యంగా పఖవాజ్) లేకుండా సంగీతాన్ని వినలేను, అది నిషిద్ధం, అందుకే నేను పాడటం కూడా మానేశాను."

మొఘల్ కాలంలో సంగీతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అభివృద్ధి 18వ శతాబ్దంలో, మొఘల్ చక్రవర్తి ముహమ్మద్ షా (క్రీ.శ. 1729-48) పాలనలో జరిగింది. ముహమ్మద్ షా ఆస్థానంలో, నేమత్ ఖాన్, సదరంగ్ మరియు అతని మేనల్లుడు అదరంగ్ సంగీతాన్ని అత్యున్నత వికాస శిఖరాలకు తీసుకువచ్చారు.

ఈనాటికీ, ముహమ్మద్ షా రంగిలే అదరంగ్ మరియు సదరంగ్ రచించిన ఖయాల్‌లను ప్రఖ్యాత గాయకులు ఆలపిస్తున్నారు.

29 September 2026

 

*తెలుగువారు పలికే ఉర్దూ పదాలు*

బ్రౌను నిఘంటువు నుంచి సేకరించిన కొన్ని సాధారణ పదాలు:

అ

అసలు, అంగరకా, అంగీ, అంగూరు, అండ, అందాజు, అంబారి, అక్కసు, అజమాయిషీ, ఆటకాయించు, అడ్డా, అత్తరు, అదాపరచు, అదాలతు, అమలు, అమాంతము, అమానతు, అమీనా, అర్జీ, అర్జు, అలగా, అల్మార, అలమారు, ఆవాజా,అవుతు, అవుతుఖానా, అవ్వాయిచువ్వలు, అసలు.

ఆ

ఆఖరు, ఆజమాయిషీ, ఆబాదు, ఆబ్కారీ, ఆమీను, ఆరిందా, ఆసరా, ఆసామీ.

ఇ

ఇక్తియారు, ఇజారా, ఇనాము, ఇలాకా.

ఉ

ఉఠావుఠి, ఉడయించు, ఉల్టా,ఉరుసు.

ఏ

ఏకరారు

ఓ

ఓకు

క

కంకర, కంగాళీ, కచేరీ, కచ్చా, కజ్జా, కబురు, కబేలా, కమాను, కమామిషు, కరారు, కరుబూజుపండు, కలాలు, కలేజా (ఖలేజా), ఖానా, కళాయి, కళాసి, కవాతు, కసరత్తు, కసాయి, కాగితము, కాజీ, కాతా, కామందు, కాయిలా, కాళీ, కాసా, కితాబు(ఖితాబు), కిమ్మత్తు, కిరాయి, కిలాడి (ఖిలాడి), కిస్తీ, కిస్తు, కుమ్మకు, కురిచీ, కుల్లాయి, కుశాలు కుస్తీ, కుషీ, (ఖుషీ) కూజా, కూనీ (ఖూనీ) కేపు, కైదీ (ఖైదీ), కైఫియ్యతు, కొజ్జా, కొత్వాలు, కౌలు (కవులు), కల్లిబొల్లి లేదా తెలంగాణా లో అయితే కల్లివిల్లి (ఖల్బలీ),

ఖ

ఖజానా, ఖరారా (ఖరారు), ఖరీదు, ఖర్చు, ఖామందు, ఖాయము, ఖాయిదా, ఖాళీ (కాళీ), ఖాసా, ఖిల్లా, ఖులాసా (కులసా), ఖైది (ఖైదు).

గ

గప్చిప్పు, గప్పాలు, గమ్మత్తు, గయాళీ, గలబ, గల్లా, గల్లీ, గడ, గాబరా, గిరాకీ, గుత్తేదారు, గుమాస్తా, గులాబి, గులాము, గైరు, గైరుహాజరు, గోడ, గోండు, గోరీ, గోలీ, గోషా.

చ

చర్చ, చలాకి, చలానా, చలామణీ. చాందినీ, చాకిరీ, చాకు, చిరునామా, చెలామణి, చందా, చౌరాస్తా.

జ

జంజీరు, జంపఖానా, జంబుఖానా, జనాభా, జనానా, జమాదారుడు, జరిమానా, జవాబు, జవాహిరి, జాగ, జాగీరు, జాబు, జాబితా, జాటి,జరీ (చీరలు), జారీ, జాస్తి, జిల్లా, జిల్లేదారుడు, జెండ, జేబు, జట్టీ, జప్తీ, జమ, జమీను, జమీందారు, జరీ, జరూరు, జాబితా, జామీను, జుబ్బా, జుమలా, జుల్మానా, జోడు, జోరు,

ట

టపా, ఠాణా.

డ

డోలి.

త

తండేలు, తకరారు, తగాదా, తనఖా, తనిఖీ, తరహా, తరీఖు, తర్జుమా, తాకీదు, తాజా, తారీఖు, తాలూకా, తాలూకు, తివాసీ (తివాచి), తీరువ, తుపాను, తోపరా.

ద

దగా, దగుల్బాజీ, దఫా, దబాయించు, దమదమా, దమ్మిడు, దరఖాస్తు, దరియాప్తు, దర్జా, దర్జీ, దర్బారు, దర్యాప్తు, దలాలీ, దవుడు (దౌడు), దస్తీ, దాఖలు, దాణా, దామాషా, దాల్చిని, దావా, దినుసు, దిమాకు, దివాలా, దివాలాకోరు, దుకాణము, దుప్పటి, దుబారా, దుబాసీ, దుర్భిణి, దేవిడు, దౌడు, దౌలత్తు.

న

నంజ (నంజి), నకలు, నకీబు, నగదు, నగారా, నగీషీ, నజరానా, నఫరు, నఫా (సభా), నమూదు (నమోదు), నమూనా (నమోనా), నవారు, నవుకరీ (నౌకరీ), నవుకరు, నాగా, నాజరు, నాకు, నాడ, నామోషి, నారింజ, నిఘా, నిశాని, నిషా.

ప

పంఖా, పంచాయితీ, పకోడి, పచారు, పటాకి, పట్కా, పట్కారు, పట్టా, పట్టీ, పత్తా, పరాకు, గుడ్డ, పరగణా, ఫర్మానా, పరవా, పరారీ, పలాన, పల్టీ, పసందు, పస్తాయించు, పాయకట్టు. పాయకారీ, పాయిఖానా, పారా, పారీఖత్తు, పాలకి (పల్లకి), పావు, పావులా, పిచాడు, పిచ్చికారు, పితూరీ, పీరు, పిరుసుడి, పుంజనేల, పుకారు, పులావు, పూచీ, పూరా, పేషి, పేష్కారు, ఫైసలా, పోరంబోకు.

ఫ

ఫకీరు, ఫక్తు, ఫయిసలా, ఫర్మానా, ఫలానా, ఫసలీ, షాయిదా, ఫిరాయించు, ఫిర్యాదు, ఫక్కీ.

 బ

బంగ్లా, బంగి (భంగి) బంజారి, బంజరు, బందోబస్తు, బకాయి, బజంత్రీ (భజంత్రీ), బట్టువాసంచి, బట్వాడ, బడాయి, బత్తెము (భత్తెము). బదిలి, బర్తరపు, బరాబరి, బస్తా, బస్తీ, బహద్ధర్‌ (బహద్దూర్‌), బాకా, బాకీ, బాకూ, బాజా, బాజారు, బాజు, బాతాఖానీ, బాతు, బాదము, బాపతు, బారా, బాలీసు, బావుటా, బిచానా, బిడయించు, బినామీ, బస్తీ, బీమా, బుంగ, బురకా, బురుజు, బులాకీ, బూబు, బూర్నీసు, బేగి, బేజారు, బేరీజు, బేవారసు, బేషకు, బేషు (బేషు), బేసరి, బోణి, బోనాంపెట్టె, బోషాణం, బరవాసా, బాట (బాట),

భ

భర్తీ, భేటీ, భోగట్టా, భరోసా.

మ

మండు, మకాము, మక్తా, మఖమలు, మగ్దూరు, మజిలీ, మజుబూతు, మరి, మజా, మజాకా, మతలబు, మతాబు, మతించు, మద్ధతు, మిన్నా, మన్న, మరమ్మతు, మలాము, మషాలు, మషాల్జీ, మసాలా, మసీదు, మహజరు, మహస్సూలు, (మసూలు), మాజీ, మాపుచేయు, మామూలు, మాలీసు, మిజాజు (మీజాదు), మిఠాయి, మినహా, మిరాసీ, ముక్తసరు, ముక్త్యారు, ముచ్చివాడు, ముచ్చలికా, ముఠా, ముదరా, (ముజరా), ముద్దతు, ముద్దాయి, మునసబు, మునిషీ, ముభావము, మురబ్బా, ముల్కీ, ముసల్మాను, ముస్తాబు, ముసాయిదా, మెహదా, మెహనతు, మొస్తరు.

య

యకాయకి (ఎకాయెకి), యదాస్తు, యునాని,

ర

రకము, రజా, రద్దు, రద్దీ, రప్పు, రయితు (రైతు), రవాణా, రస్తా, రహదారీ (రాదారి), రాజీనామా, రాయితీ, రివాజు, రుజువు, రుమాలు, రుసుము, రొట్టె, రోజు, రౌతు, రొఖ్ఖము.

ల

లంగరు, లగాయతు, లడయి, లడి, లమిడి (లమ్డి), లస్కరు, లాడము, లాయఖు, లాలు, లాలూచీ, లుంగీ, లుచ్ఛా, లూటీ, లేవిడి, లోటా, లోటు.

వ

వకాలతు, వకీలు, వగైరా, వజీరు, వసూలు, వస్తాదు, వహవ్వా, వాకబు, వాపసు, వాయిదా, వారసుడు, వేలము (వేలాము), వేలంపాట.

శ

శాబాసు (సెబాసు), శాయి, శాయిరు (సాయిరు), శాల్తి, శాలువ, శిస్తు, శేరు (సేరు).

ష

షరతు, షరా, షరాబు, షహా, షికారీ, షికారు, షుమారు.

స

సంజాయిషీ, సకాలాతు, సగటు, సజావు, సజ్జనకోల, సదరు, సన్నాయి, సన్నీ, సఫేదా, సబబు, నబురు, సబ్జా, సరంగు, సరంజామ, సరదా, సర్దారు, సరకు, సరేసు, సర్కారు, సలహా, సలాము, సవాలు, సాంబా, సాబా, సాదరు, సాదా, సాపు (సాపు), హుకుం, సామాను, సాలు, సాలీనా, సాళవా, దాళవా, సాహెబు, సిద్దీ, సిపాయి, సిరా, సిబ్బంది, సిలువ, సిసలు, సిస్తు, సీదా, సీసా, సుక్కాను (చుక్కాని), సున్నతి, సుమారు, సురమా, సుల్తాను, సుస్తీ, సోకు (శౌక్), సోగ్గాడు , సోదా (సౌదా).

హ

హంగామి, హక్కు, హజారము, (అజారము), హద్దు, హయాము, హరామి, హల్కా (అల్కి), హాజరు, హాలు, హిజారు (ఇజారు), హుకుము, హుటా హుటిన, హుషారు (ఉషారు), హైరానా (హైరాను), హోదా.