మార్మడ్యూక్ పిక్థాల్ 1920 సెప్టెంబర్లో
ఇంగ్లాండ్ నుండి భారతదేశానికి వచ్చారు. పిక్థాల్ ప్రముఖ జాతీయవాద వార్తాపత్రిక
అయిన 'బాంబే క్రానికల్'కు సంపాదకత్వం
వహించారు.
పిక్థాల్ సహాయ నిరాకరణ
మరియు ఖిలాఫత్ ఉద్యమాలను ప్రోత్సహించారు. మహమ్మద్ మరియు షౌఖత్ అలీ సోదరులు, బలహీనపడుతున్న
ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యాన్ని రక్షించడానికి మరియు దాని సుల్తాన్ను ఖలీఫాగా
నిలబెట్టడానికి ఖిలాఫత్ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. గాంధీ ఖిలాఫత్ ఉద్యమ
ప్రచారానికి మద్దతు ఇచ్చారు.
పిక్థాల్ 'బాంబే క్రానికల్'లో చేరిన కొద్ది
రోజులకే ఆయన గాంధీని కలిశారు. ఆ తర్వాత నాలుగు సంవత్సరాల పాటు గాంధీ మరియు అలీ
సోదరులతో కలిసి పిక్థాల్ ఖిలాఫత్ ఉద్యమ ప్రచారం చేశారు.
మత, జాతీయతలకు
అతీతంగా విశ్వ సోదరభావం ఉండాలనే గాంధీ నమ్మకాన్ని పిక్థాల్ పంచుకున్నారు.
ముస్లింల ఆత్మగౌరవాన్ని పునరుద్ధరించిన ఘనతను పిక్థాల్ హిందూ, పార్సీ, యూదు, సిక్కు మరియు
క్రైస్తవ మద్దతుదారులకు ఇచ్చారు.
1921లో పిక్థాల్ సెంట్రల్ ఖిలాఫత్ కమిటీలో ఒక తీర్మానాన్ని
ప్రవేశపెట్టారు. పొరుగు రాష్ట్రాలతో స్నేహ సంబంధాలను పెంపొందించుకోవాలని, భారతదేశానికి ఒక
స్పష్టమైన విదేశాంగ విధానాన్ని రూపొందించాలని ఆ తీర్మానం అఖిల భారత కాంగ్రెస్
కమిటీని కోరింది. ఆ వేసవిలో కాంగ్రెస్ ఆ తీర్మానాన్ని ఆమోదించి, పిక్థాల్ పాత్రను
గుర్తించింది.
పిక్థాల్ స్వదేశీ
ఉద్యమానికి కూడా మద్దతు ఇచ్చారు. "మనం ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి: ఆగస్టు1 లోగా విదేశీ
వస్త్రాలను బహిష్కరించండి" అనే శీర్షికతో 'ది క్రానికల్' పత్రిక ఒక కథనాన్ని ప్రచురించింది. 1921 ఆగస్టులో
బొంబాయిలో జరిగిన ఒక సమావేశంలో పిక్థాల్ ఖాదీ టోపీ ధరించి, స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని
ఆత్మశుద్ధి ఉద్యమంగా అభివర్ణించారు. ఉద్యమ స్వచ్ఛతకు చిహ్నంగా పిక్థాల్ తెల్ల
ఖాదీ గురించి రాయడాన్ని గాంధీ ప్రశంసించారు.
ఆ తర్వాత వలస ప్రభుత్వం
మిత్రపక్షాలను విడగొట్టడానికి ప్రయత్నించింది. వైస్రాయ్ లార్డ్ రీడింగ్ అలీ
సోదరులపై విచారణ జరపాలని నిర్ణయించారు. వైస్రాయ్ గాంధీని ఏకాంతంగా కలుసుకుని, హింసను
తిరస్కరిస్తూ బహిరంగంగా క్షమాపణ చెబితే క్షమాభిక్ష ఇస్తానని ప్రతిపాదించారు.
క్షమాపణ చెప్పేలా గాంధీ, ఆలీ సోదరులను
ఒప్పించారు, మరియు పిక్థాల్
ఆ క్షమాపణను ముద్రించారు. కొంతమంది హిందూ నాయకులు గాంధీని విమర్శించారు. గాంధీ, అలీ సోదరులకు ద్రోహం చేశారని చాలా మంది ముస్లింలు
భావించారు. హిందూ-ముస్లిం కూటమి బలహీనమైన పునాదులపై మనుగడ సాగించింది. పిక్థాల్
దానిని వ్యతిరేకించలేదు. పిక్థాల్ స్వయంగా బొంబాయి గవర్నర్ సర్ జార్జ్ లాయిడ్ను
కలిశారు.
జూలై 1న, బొంబాయికి
ఆగ్నేయంగా సుమారు 300 మైళ్ల దూరంలో
ఉన్న ధార్వార్లో, ఖిలాఫటిస్టులను
జైలుకు తోడ్కొని వెళ్తున్న శాంతియుత నిరసనకారులపై పోలీసులు కాల్పులు జరిపారు.
ముగ్గురు నిరసనకారులు మరణించగా, 40 మంది గాయపడ్డారు. ఆ తర్వాత, స్థానిక సంపాదకులు, విలేకరులతో సహా
సుమారు 50 మందికి కోర్టులు
జైలు శిక్ష విధించాయి.
పిక్థాల్ మలేరియాతో
అనారోగ్యంతో ఉన్నారు. అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ టెలిగ్రామ్ ద్వారా కాల్పుల గురించి
తెలుసుకున్న పిక్థాల్, విషయం దర్యాప్తు
చేయడానికి ఒక క్రానికల్ విలేకరిని పంపారు. పిక్థాల్ మరియు ఆయన డిప్యూటీ సయ్యద్
అబ్దుల్లా బ్రెల్వి, సహాయ సంపాదకుడు
వెంకట్రామ్ను పేరులేని ఒక సంచలనాత్మక కథనాన్ని రాయమని కోరారు. క్రానికల్ దానిని
జూలై 11న “మానవత్వానికి
వ్యతిరేకమైన నేరం” అనే శీర్షికతో ప్రచురించింది. ఆ పత్రిక అధికారిక కథనానికి
విరుద్ధంగా కథనాలు రాస్తూ,
సుమారు 250 మంది కార్యకర్తల
అరెస్టులను ఖండించింది మరియు స్వతంత్ర విచారణకు డిమాండ్ చేసింది.
బొంబాయి గవర్నర్ లాయిడ్, పిక్థాల్ను
పిలిపించి, విచారణ
జరుపుతామని బెదిరించారు. ప్రచారాన్ని ఆపేస్తానని వాగ్దానం చేయమని అడిగారు. పిక్థాల్
నిరాకరించారు. తనను అరెస్టు చేసి, దేశం నుండి బహిష్కరిస్తారని ఊహించినట్లు పిక్థాల్ తర్వాత
రాశారు.
అధికారులు ఈ విషయంపై చర్య
తీసుకోవడానికి దాదాపు మూడు సంవత్సరాలు పట్టింది. పిక్థాల్ రాజీనామా చేసేలా
ఒత్తిడి చేయడానికి, అలాగే తాను సొంత
ఇల్లుగా భావించే భారతదేశంలో పిక్థాల్ స్థానానికి ముప్పు కలిగించడానికి, వారు క్రానికల్
పత్రికలోని ధార్వార్ కథనాన్ని ఉపయోగించుకున్నారు.
'ది వైర్' సౌజన్యం తో
తెలుగు సేత: సల్మాన్
హైదర్ .




