ఆర్య సమాజ్ నేతృత్వంలోని
గోరక్షణ ఉద్యమం గురించి, 1893లో వైస్రాయ్ లాన్స్డౌన్కు
రాసిన లేఖలో క్వీన్ విక్టోరియా క్రింది విధంగా పేర్కొన్నారు.“ముహమ్మదీయుల గోవధను ఈ ఆందోళనకు సాకుగా
చూపినప్పటికీ, వాస్తవానికి ఇది మాకు
(బ్రిటిష్ వారికి) వ్యతిరేకంగానే సాగుతోంది. ఎందుకంటే, మహమ్మదీయుల కంటే మేమే మా సైన్యం కోసం ఎన్నో
రెట్లు ఎక్కువ ఆవులను వధిస్తాము..
19వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైన
గోరక్షణ ఉద్యమాలు, గోవధించే ముస్లింలకు
వ్యతిరేకంగానే మొదలయ్యాయని మీరు నమ్ముతున్నారా? ఒకవేళ మీరు అలా నమ్మితే, భారతీయులను విభజించి ఉంచడానికి బ్రిటిష్ వారు వ్యాప్తి చేసిన అత్యంత హేయమైన
అబద్ధాలలో ఒకదానిని మీరు నమ్మినట్లే.
వాస్తవం ఏమిటంటే, హిందువులు నివసించే ప్రాంతాలలో ముస్లింలు ఎన్నడూ
గోవధకు పాల్పడలేదు. ఎంతమంది ముస్లిం పాలకులు గోవధను నిషేధించారో నేను మళ్ళీ
చెప్పనవసరం లేదు.
” క్వీన్ విక్టోరియా రాసిన పైన పేర్కొన్న లేఖ, గోరక్షణ ఉద్యమాల యొక్క వలస వ్యతిరేక స్వభావానికి
తిరుగులేని సాక్ష్యం. ఆ లేఖ ఒక నిఘా నివేదిక ఫలితంగా వచ్చింది. ఆ నివేదికలో ఇలా
పేర్కొనబడింది, “ప్రధాన ప్రమాదం ఏమిటంటే, గోరక్షణ సమస్య ఒక ఉమ్మడి వేదికను అందిస్తుంది.
దానిపై ఏ వర్గానికి చెందిన హిందువులైనా, ఇతర విషయాలపై వారి మధ్య ఎంత భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ, ఏకం కాగలరు మరియు అవుతున్నారు.”
నిజానికి, 1857లో విప్లవకారుల ఓటమి, ఆ తర్వాత పాట్నా వహాబీలు మరియు మహారాష్ట్రకు
చెందిన బల్వంత్ ఫడ్కే ఎదుర్కొన్న పరాజయాలు, భారతీయులందరినీ ఏకం చేయగల ఒక ప్రజా ఉద్యమాన్ని రూపొందించేలా భారత నాయకులను
బలవంతం చేశాయి. హిందువులు గోవులను పూజించేవారు మరియు ఐరోపావాసులకు అవి ప్రధాన
ఆహారంగా ఉండేవి. త్వరలోనే, భారతదేశంలో గోవధను ఆపడానికి
ఒక ఉద్యమం ప్రారంభించబడింది.
తమ కంటోన్మెంట్లలోని
కసాయివాళ్లు butchers ముస్లింలు అనే సాకుతో బ్రిటిష్ వారు ఈ ఉద్యమాన్ని ముస్లింల వైపు
మళ్లించడానికి ప్రయత్నించారు. హిందూ నాయకత్వం ఈ దుష్ట ప్రణాళికలను అర్థం
చేసుకుంది. బారిస్టర్ పండిట్ బిషన్ నారాయణ్ దార్, తన ‘వాయువ్య ప్రదేశ్ మరియు ఔధ్లోని హిందువుల తరపున ఆంగ్ల ప్రజలకు
విజ్ఞప్తి’ (1893)లో, గోవధ విషయంలో హిందూ-ముస్లింల మధ్య ఉద్రిక్తతలు
బ్రిటిష్ వారి ‘విభజించి పాలించు’ విధానంలో ఒక భాగమని రాశారు. వలస పాలనకు ముందు
హిందువులు, ముస్లింలు గోవధ విషయంలో
ఎన్నడూ పోరాడుకోలేదని పండిట్ బిషన్ నారాయణ్ దార్ పేర్కొన్నారు. బ్రిటిష్ వారు తమ
సైన్యానికి అవసరమైన గొడ్డు మాంసం కోసం, ఆవులను వధించడానికి ముస్లిం కసాయిలను ప్రోత్సహించారు. ముస్లింలు తమ
స్వప్రయోజనాల కోసం ఆవులను చంపలేదు, కానీ బ్రిటిష్ వారు పేద ముస్లింలను గొడ్డు మాంసం beef తినేలా ప్రోత్సహించారు.
విద్యావంతులు, వలస వ్యతిరేక జాతీయవాద ముస్లింలు కూడా ఈ
ఉద్యమంలో భాగమయ్యారు. 1893లో, ఢిల్లీ పోలీసులు సద్ది అనే ఒక ముస్లిం సూఫీ
రాసిన 'గౌ పుకార్ పుష్వలి' (ఆవుకు విజ్ఞప్తి చేసే పద్యాలు) అనే తొమ్మిది
పేజీల పుస్తకాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. గయాలో, 1889లో ఒక గోశాలను (ఆవుల ఆశ్రమం) స్థాపించడంలో మౌల్వి కమరుద్దీన్ అహ్మద్ ముఖ్య
నాయకులలో ఒకరిగా నిలిచారు. 1880వ దశకం మరియు 1890వ దశకం ప్రారంభంలో వారణాసిలో
జరిగిన ఉద్యమానికి ముస్లింలు హాజరై మద్దతు ప్రకటించడం కూడా గమనించబడింది. ఫార్సీ
అఖ్బార్, అంజుమన్-ఇ-పంజాబ్, అఫ్తాబ్-ఇ-పంజాబ్ వంటి ముస్లింలు సంపాదకత్వం
వహించిన లేదా ముస్లింలు రాసిన వార్తాపత్రికలు ఈ ఉద్యమానికి మద్దతుగా చురుకుగా
ప్రచారం చేశాయి. బ్రిటిష్ వారి గోమాంసం తినే అలవాటు వల్లే హిందువులు, ముస్లింల మధ్య శత్రుత్వం ఏర్పడుతోందని ఫార్సీ
అఖ్బార్ అభిప్రాయపడింది. కసాయివాళ్ళు butchers భారతీయ ముస్లింలే అయినప్పటికీ, రెండు వర్గాల మధ్య విభేదాలు సృష్టించాలనుకున్న
బ్రిటిష్ అధికారుల ఆదేశాల మేరకు ఆవులను వధించారు.
బ్రిటిష్ వారికి విధేయులుగా
ఉన్న ముస్లింలు, హిందువులు మరియు సిక్కులు
దీనిని హిందూ-ముస్లిం సమస్యగా మార్చడానికి ప్రయత్నించి, ఆవులను వధించే హక్కు ముస్లింలకు ఉందని
వాదించారు. ఆసక్తికరంగా, భారతదేశంలో దాదాపు ఉలేమాలందరూ
గోవధకు వ్యతిరేకంగా బోధించారు. తమకు నచ్చిన ఆహారాన్ని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ గురించి
మాట్లాడింది మాత్రం ఆంగ్ల విద్య అభ్యసించిన విధేయులే.
1880వ దశకం అంతటా మరియు 1890వ దశకం ప్రారంభంలో, కంటోన్మెంట్లలోని తమ సైనికుల కోసం గొడ్డు మాంసం
సేకరించడంలో ఉన్న సమస్య గురించి బ్రిటిష్ అధికారులు నివేదిస్తూ వచ్చారు. 1891లో, దినాపూర్ కంటోన్మెంట్లో వధ కోసం ఆవులను తీసుకెళ్తున్న కసాయివాళ్ళను
అడ్డుకుంటున్న గోరక్షణ కార్యకర్తలపై పోలీసులు కాల్పులు జరిపారు. ఇలాంటి ఘటనలే
బెల్గాం, జబల్పూర్ మరియు నాగ్పూర్లలో
కూడా నమోదయ్యాయి. ఐక్యంగా, బలంగా సాగే గోరక్షణ ఉద్యమం
బ్రిటిష్ వారికి ఆహార సరఫరాను నిలిపివేస్తుందని అధికారులకు తెలుసు. అందుకే వారు
కసాయివాళ్లను గోవధ వైపు ఆకర్షించడం మొదలుపెట్టారు.
గోరక్షణ ఉద్యమం ఎంతటి
తీవ్రమైన ముప్పును కలిగించిందంటే, 1893 డిసెంబర్లో వైస్రాయ్, గోరక్షణ ఉద్యమం ‘1857 నాటి తిరుగుబాటు’ అంత
ప్రమాదకరమైనదని వ్యాఖ్యానించారు. గోరక్షణ ఉద్యమం వలన జాతీయవాదులకు ప్రజాదరణ
లభించిందని వైస్రాయ్ విశ్వసించారు. “భారతదేశంలో, కాంగ్రెస్ ఉద్యమం ద్వారా మరియు వారి రాజకీయ కూటముల ద్వారా వ్యక్తమవుతున్న
అశాంతి, అసంతృప్తి—విద్యావంతులైన
హిందువులు మరియు నిరక్షరాస్యులైన సామాన్య ప్రజలు తమ శక్తులను ఏకం చేయడానికి ఒక
ఉమ్మడి వేదిక లభించినందువల్ల—ఇప్పుడు అత్యంత ప్రమాదకరంగా పరిణమించే అవకాశం ఉందని
నేను భయపడుతున్నాను,” అని వైస్రాయ్ పేర్కొన్నారు.
వైస్రాయ్ చెప్పింది తప్పేమీ కాదు. 1919లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసేనాటికి, గోరక్షణ ఉద్యమం ఒక ప్రజా ఉద్యమంగా
మారేలా మహాత్మా గాంధీ చూసుకున్నారు. బ్రిటిష్ వారు తమ వినియోగం కోసం ప్రతిరోజూ 30,000 కంటే ఎక్కువ ఆవులను వధిస్తున్నారని
గాంధీ ఆరోపించారు. దేవబంద్ ఉలేమాలు మరియు ఇతర జాతీయవాదుల వంటి ముస్లింలు కూడా
గోరక్షణ ఉద్యమానికి మద్దతు ఇచ్చారు.
19వ
శతాబ్దం చివరలో గోరక్షణ ఉద్యమం సవాలును ఎదుర్కొన్నప్పుడు, బ్రిటిష్ వారు ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటు
మరియు బెంగాల్ విభజన రూపంలో హిందూ-ముస్లిం శత్రుత్వానికి బీజాలు వేశారు. ఈసారి 1920లలో, వారు మత అల్లర్ల కోసం చిన్న మత సమూహాలను ఉపయోగించుకున్నారు.
భారతదేశంలో బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి పరిస్థితి
నిజంగా చాలా కష్టంగా ఉండేది. 1920లో, ప్రజాభిప్రాయం కారణంగా స్థానిక భారతీయ
పాలకులు తమ అధికార పరిధిలోని బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్లలో ఆవులను వధించవద్దని కోరిన
తరువాత, మధ్య భారతదేశంలోని బ్రిటిష్ ఏజెంట్
వైస్రాయ్కి ఇలా రాశారు,
“బ్రిటిష్
సైనికులకు గొడ్డు మాంసం తప్పనిసరిగా కావాలి, ఒకవేళ
స్థానికంగా అది లభించడంలో ఇబ్బందులు ఉంటే, బహుశా
సుదూర ప్రాంతాల నుండి దిగుమతి ద్వారా తెప్పించుకోవడానికి ఏర్పాట్లు చేయడమే ఏకైక
మార్గం”.
రైల్వేల ద్వారా గొడ్డు మాంసం దిగుమతికి
ఏర్పాట్లు చేయమని సైన్యం కూడా ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. ఫిబ్రవరి 1921లో సమర్పించిన ఒక నివేదికలో సైన్యం ఇలా
పేర్కొంది, “అందరికీ తెలిసినట్లుగా, అన్ని యూరోపియన్ దేశాల, ముఖ్యంగా బ్రిటిష్ మరియు అమెరికన్ల
ప్రధాన ఆహారం గొడ్డు మాంసమే. ఈ విషయంలో పరిష్కారం, వధించాల్సిన పశువులను రైలు మార్గం ద్వారా తీసుకురావడమే.”
రోడ్డు రవాణా ద్వారా ఆవుల దిగుమతిని ప్రజలు
అడ్డుకుంటారేమోనని సైన్యం ఆందోళన చెందింది. రాజపుతానా మరియు ఇతర రాష్ట్రాలలోని
చాలా ప్రాంతాలలో బ్రిటిష్ సైనికులు గొడ్డు మాంసం కోసం ఆకలితో అలమటిస్తున్నారు.
1921
మార్చిలో, మరో సైనిక నివేదిక ఇలా పేర్కొంది, “భారతదేశంలో పశువధను, ముఖ్యంగా బ్రిటిష్ దళాలకు ఆహారంగా
అవసరమైన పశువుల వధను నిషేధించడానికి ఒక సంఘటిత ఉద్యమం నడుస్తోంది. హిందువుల
మతపరమైన సున్నితత్వాలను తక్షణమే తాకే ఇటువంటి ఉద్యమం, తీవ్రమైన రాజకీయ సమస్యగా మారకుండా
జాగ్రత్తగా గమనించాలి.”
సామాన్య ప్రజల ఒత్తిడితో స్థానిక పాలకులు
గోవధపై ఆంక్షలను పెంచుతున్నారని బ్రిటిష్ ఏజెంట్ రాశారు. అనేక చోట్ల, వధ కోసం రాష్ట్రాల వెలుపల నుండి
తీసుకువచ్చిన పశువులను కార్యకర్తలు అడ్డుకున్నారు. భోపాల్ వంటి ముస్లిం పాలకులు
కూడా ఇలాంటి ఆంక్షలనే విధించారు.
దాదాపు అదే సమయంలో, బ్రిటిష్ వారికి విధేయులైన ముస్లింలు
ఈద్ ఉల్-అజ్హా (బక్రీద్) నాడు గోవులను వధించాలనే ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించడం
యాదృచ్ఛికం కాదు. ఉలేమాల అభిప్రాయాలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా, గోవధ ఈద్లో ఒక అనివార్యమైన భాగమని
వాదిస్తూ వారు ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. తద్వారా ఈ ఉద్యమం యొక్క దృష్టిని
హిందూ-ముస్లిం అల్లర్ల వైపు మళ్లించారు. అప్పటి నుండి భారతదేశంలో అనేక మత
అల్లర్లకు గోవధే కారణమైంది. ఇతరుల మతపరమైన మనోభావాలను దెబ్బతీయడం అనుమతించబడదని, ముస్లింలు ఇతర జంతువులను బలి ఇవ్వాలని
ఉలేమాలు ఎల్లప్పుడూ వాదిస్తూ వచ్చారు.
