1857 మే నెలలో, భారతదేశమంతటా తిరుగుబాటు వ్యాపిస్తున్నప్పుడు, వలీదాద్ ఖాన్ బులంద్షహర్లోని మలగఢ్కు తిరిగి వచ్చాడు. మొఘల్ చివరి చక్రవర్తి బహదూర్ షా జఫర్కు దూరపు బంధువైన వలీదాద్ ఖాన్, బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా కుట్ర పన్నడానికి స్థానిక దాద్రికి చెందిన గుజార్లు, మరియు బిషన్ సింగ్, భగవంత్ సింగ్, ఉమ్రావ్ సింగ్ మొదలైన గుజర్ నాయకులతో కలిసి సమావేశమై, బ్రిటిష్ కంపెనీ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చివేయడానికి కుట్ర పన్నారు. త్వరలోనే, బులంద్షహర్ తిరుగుబాటుకు కేంద్రంగా మారింది.
వాలిదాద్ ఖాన్, 1857 మే 11న బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా విప్లవం ప్రారంభమైనప్పుడు ఢిల్లీలోనే ఉన్నాడు మరియు అలీగఢ్తో సహా విశాలమైన భూభాగాన్ని కలిగి ఉన్న బులంద్షహర్ ప్రాంత బాధ్యతను వాలిదాద్ ఖాన్ కు అప్పగించారు. త్వరలోనే, వాలిదాద్ ఖాన్ మలగఢ్ కోటకు (బులంద్షహర్లోని ఒక మట్టి కోట, అక్కడి నుంచే వాలిదాద్ ఖాన్ పరిపాలించాడు) చేరుకుని, ఉమ్రావ్ సింగ్ వంటి గుజ్జర్ నాయకులతో చేతులు కలిపాడు. కొన్ని వారాల్లోనే, ఆ ప్రాంతమంతా వాలిదాద్ ఖాన్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది.
వలీదాద్ ఖాన్ బ్రిటిష్ వారికి పెద్ద తలనొప్పిగా
మారాడు. వలీదాద్ ఖాన్ అలీగఢ్తో సహా ఒక పెద్ద ప్రాంతాన్ని త్వరగా తన నియంత్రణలోకి
తీసుకున్నాడు. వలీదాద్ ఖాన్, నియంత్రణలో ఉన్న వ్యూహాత్మక స్థానం, ఢిల్లీకి వెళ్తున్న బ్రిటిష్ అదనపు బలగాల రాకపోకలకు మార్గాన్ని అడ్డుకుంది.
వలీదాద్ ఖాన్ యొక్క పెరుగుతున్న శక్తి గురించి
ఆంగ్ల సైనికాధికారులు కోల్విన్, విలియం ముయిర్, మేజర్ జనరల్
హెవిట్ తదితరులు తీవ్రంగా ఆందోళన చెందారు. ఈ "తిరుగుబాటు
నవాబు(వలీదాద్ ఖాన్) " తమ ప్రణాళికలను ఎలా భగ్నం చేస్తున్నాడో మరియు ఎలా
విధ్వంసం సృష్టిస్తున్నాడో తెలియజేస్తూ వారు కంపెనీ ప్రభుత్వానికి నివేదికలను
పంపుతూనే ఉన్నారు.
ఢిల్లీకి వెళ్లే ఆంగ్లేయుల అదనపు బలగాల మార్గాన్ని బులంద్షహర్ అడ్డుకునేది. వలీదాద్ ఖాన్ బులంద్షహర్తో ఆగలేదు. వలీదాద్ ఖాన్ సైన్యాలు బరేలీ, ఇటావా మరియు ఆగ్రా వంటి సమీప ప్రాంతాలను ఆక్రమించాయి. వలీదాద్ ఖాన్, నానా సాహెబ్ మరియు ఝాన్సీ బ్రిగేడ్ వంటి ఇతర ప్రసిద్ధ తిరుగుబాటుదారులతో కూడా సమన్వయం చేసుకున్నాడు. బ్రిటిష్ వారు వలీదాద్ ఖాన్ కు ఎంతగా భయపడ్డారంటే, మలగఢ్ను స్వాధీనం చేసుకోవడం తమ పాలనకు "అత్యంత కీలకమైనది" అని భావించారు.
బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా తన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసుకోవడానికి వలీదాద్ ఖాన్, బహదూర్ షా జఫర్ నుండి అదనపు బలగాలను కోరాడు. వలీదాద్ ఖాన్ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు సహాయపడేందుకు తన సైనికులతో కలిసి వెళ్లాలని బహదూర్ షా జఫర్, గోలాబ్ సింగ్, రామ్ చంద్ర మరియు ధన్పత్ రావులను ఆదేశించాడు.
ఢిల్లీ
చుట్టుపక్కల ఉన్న ఆంగ్లేయ దళాలకు వలీదాద్ ఖాన్ అతిపెద్ద ముప్పుగా మారాడు బ్రిటిష్ వారు తమ వద్ద ఉన్నశక్తీ నంతా వాలిదాద్ ఖాన్ పై ప్రయోగించారు. బ్రిటిష్
వారు ఢిల్లీని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన దళాలను కూడా వలీదాద్ ఖాన్ తో
పోరాడటానికి ఉపయోగించారు.
1 అక్టోబర్ 1857న, బ్రిటిష్ దళాలు మలగఢ్ను స్వాధీనం చేసుకుని బాంబులతో దాడి చేశాయి. ఢిల్లీ పతనానికి ముందే మలగఢ్ను స్వాధీనం చేసుకోవడం సాధ్యం కాలేదు. ఈ క్రమంలో, కొన్ని రోజుల క్రితం ఢిల్లీలోని కాశ్మీరీ గేట్ను పేల్చివేసినందుకు విక్టోరియా క్రాస్ అవార్డు పొందిన లెఫ్టినెంట్ హోమ్ మరణించాడు. కానీ, వలీదాద్ను చంపడం లేదా బంధించడం సాధ్యం కాలేదు.చివరకు, 1857 అక్టోబర్ 1న, బ్రిటిష్ వారు మలగఢ్ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, దానిపై బాంబు దాడి చేయగలిగారు. కానీ వాలిదాద్ వారి కన్నుగప్పి తప్పించుకున్నాడు!
వాలిదాద్ 500 మంది అనుచరులతో బరేలీ చేరుకుని ఖాన్ బహదూర్ను కలిశాడు. మలగఢ్ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఖాన్ అతనికి 4 పుల్టన్లు, 1100 అశ్విక దళం మరియు రెండు ఫిరంగులను ఇచ్చాడు.”
వాలిదాద్ ఖాన్ 1858 డిసెంబర్ చివరి వరకు బ్రిటిష్ దళాలపై దాడులు కొనసాగించాడు, ఆ సమయంలో వాలిదాద్ ఖాన్ తన దళాలతో ఇటావాలో ఉన్నట్లు నివేదించబడింది.
1857లో ఇంగ్లీష్ సైన్యంలో పనిచేసిన విలియం వోథర్స్పూన్ ఐర్లాండ్, తన ‘హిస్టరీ ఆఫ్ ది సీజ్ ఆఫ్ ఢిల్లీ’ అనే పుస్తకంలో ఇలా రాశారు, “ఢిల్లీ రాజు చే బులంద్షహర్ గవర్నర్గా నియమించిన వాలిదాద్ ఖాన్, రోహిల్ఖండ్లోకి అదృశ్యమయ్యాడు.”
వాలిదాద్ ఖాన్, అతని భార్య హిస్సియా బేగం, నహర్ సింగ్, మస్సాహుబ్ గుజార్, మరియు ఇతర నాయకులలో చాలామంది పట్టుబడకుండా తప్పించుకున్నప్పటికీ, వారి ఆస్తులు జప్తు చేయబడ్డాయి.వారు యుద్ధంలో ఓడిపోయి ఉండవచ్చు, కానీ వారి తిరుగుబాటు స్ఫూర్తి సజీవంగా నిలిచింది.
1857 నాటి తిరుగుబాటు వాలిదాద్
ఖాన్ కథను మనకు చూపిస్తుంది. ఇది
శక్తివంతమైన బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడిన స్థానిక వీరుల గురించి తెలుపుతుంది.
భారతదేశపు మొదటి స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో కీలక పాత్రధారులుగా బులంద్షహర్ మరియు దాని
వీరపుత్రుడు వాలిదాద్ ఖాన్ను స్మరించుకోవాలి. వారి ధైర్యం, త్యాగం మనం ఈరోజు అనుభవిస్తున్న స్వేచ్ఛకు మార్గం సుగమం చేశాయి
