కుతుబ్ మినార్ Qutb Minar

 

  

ఢిల్లీకి చిహ్నంగా మారిన కుతుబ్ మినార్, ప్రపంచంలోని అత్యంత ఎత్తైన ఇటుక మరియు రాతి మినార్లలో ఒకటి. కుతుబ్ మినార్ కేవలం ఒక కట్టడం మాత్రమే కాదు, అది తనలో అనేక శతాబ్దాల చరిత్రను కూడా నిక్షిప్తం చేసుకుంది.

కుతుబ్ మినార్ అనేది భారతదేశ రాజధాని ఢిల్లీలోని మెహ్రౌలీలో ఉన్న అత్యంత ప్రసిద్ధ చారిత్రక విజయ స్తంభం. ఇది ప్రపంచంలోనే ఇటుకలతో నిర్మించిన అత్యంత ఎత్తైన మినార్‌గా గుర్తింపు పొందింది. ఈ చారిత్రక కట్టడం యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలలో ఒకటి

ఢిల్లీ సుల్తానేట్ వ్యవస్థాపక పాలకులలో ఒకరైన కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ పాలనలో, క్రీ.శ. 1202 ప్రాంతంలో దీని నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. ఐబక్ తన జీవితకాలంలో మొదటి అంతస్తును మాత్రమే పూర్తి చేయగలిగాడు. కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ తర్వాత, సుల్తాన్ ఇల్తుత్మిష్ మరో మూడు అంతస్తులను జోడించాడు. ఆ తర్వాత, క్రీ.శ. 1368లో, కుతుబ్ మినార్ పిడుగుపాటు వల్ల దెబ్బతింది, అనంతరం సుల్తాన్ ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్, సికందర్ లోడి వంటి సుల్తానులు  దానిని మరమ్మత్తు చేసి పై భాగాన్ని పునర్నిర్మించాడు. ఈ విధంగా మినార్ తన ప్రస్తుత ఐదు అంతస్తుల రూపాన్ని సంతరించుకుంది. దీనిని ఎరుపు మరియు ఎరుపు-గోధుమ రంగు ఇసుకరాయి (Red Sandstone) మరియు తెల్లటి మార్బుల్‌తో నిర్మించారు. కుతుబ్ మినార్  గోడలపై అరబిక్, నగరి లిపిలో చెక్కబడిన శాసనాలు కనిపిస్తాయి

కానీ కుతుబ్ మినార్ కథలో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఉంది—దాని పేరు వెనుక ఉన్న కథ!

దీని నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించిన సుల్తాన్ కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ పేరు మీదుగానే కుతుబ్ మినార్‌కు ఆ పేరు వచ్చిందని సాధారణంగా నమ్ముతారు. అయితే, మరో చారిత్రక వ్యాఖ్యానం ప్రకారం, దీనికి ఢిల్లీకి చెందిన ప్రసిద్ధ సూఫీ సన్యాసి అయిన హజ్రత్ ఖ్వాజా కుతుబుద్దీన్ బఖ్తియార్ కాకీ (అల్లాహ్ ఆయనను అనుగ్రహించుగాక)తో సంబంధం ఉంది. ఆయన సమాధి మెహ్రౌలీలోని కుతుబ్ మినార్ సమీపంలో ఉంది.

సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ తన 'అసర్-ఉస్-సనదీద్' అనే పుస్తకంలో ఈ మినార్‌ను "కుతుబ్ సాహిబ్ లాఠీ" అని పేర్కొన్నారు. కొన్ని పాత చారిత్రక కథనాలు మరియు వర్ణనలు కూడా దీనిని ఖ్వాజా కుతుబుద్దీన్ బఖ్తియార్ కాకీతో ముడిపెడతాయి. అయితే, ఈ పేరు యొక్క నిజమైన మూలంపై చరిత్రకారుల మధ్య పూర్తి ఏకాభిప్రాయం లేదు.

కుతుబ్ మినార్ యొక్క ఉద్దేశ్యం గురించి కూడా భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొందరు పండితులు దీనిని మసీదు మినార్‌గా, అంటే ప్రార్థనకు పిలుపునిచ్చే (అజాన్) ప్రదేశంగా భావిస్తారు; కొందరు దీనిని విజయ స్మారకంగా, మరికొందరు రాజ అధికారానికి చిహ్నంగా చూస్తారు.

కుతుబ్ మినార్ యొక్క ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, దాని నిర్మాణంతో పాటు, దాని పేరు, ఉద్దేశ్యం మరియు నిర్మాణ చరిత్ర కూడా అనేక ప్రశ్నలను, ఆసక్తికరమైన చర్చలను కలిగి ఉన్నాయి.

కుతుబ్ కాంప్లెక్స్ విశేషాలు

కుతుబ్ మినార్ చుట్టూ ఉన్న ఆవరణను 'కుతుబ్ కాంప్లెక్స్' అంటారు. ఇందులో మరికొన్ని ముఖ్యమైన చారిత్రక కట్టడాలు ఉన్నాయి:

*ఇనుప స్తంభం (Iron Pillar): క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ గుప్తుల కాలపు ఇనుప స్తంభం ఇప్పటికీ తుప్పు పట్టకుండా ఉండటం ఒక వింత.

*కువ్వత్-ఉల్-ఇస్లాం మసీదు: ఇది ఉత్తర భారతదేశంలో నిర్మించిన తొలి మసీదులలో ఒకటి.

*అలై మినార్: అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ దీనికంటే రెట్టింపు ఎత్తుతో మరో మినార్ నిర్మించాలనుకున్నాడు, కానీ అది పునాది దశలోనే ఆగిపోయింది