ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఇబ్న్ ముఆవియా668–704 or 709 Khalid ibn Yazid ibn Muawiya 668–704 or 709

 

 

 

ఖాలిద్ ఇబ్న్ యాజిద్ (పూర్తి పేరు అబూ హాషిమ్ ఖాలిద్ ఇబ్న్ యాజిద్ ఇబ్న్ ముయావియా ఇబ్న్ అబీ సుఫ్యాన్, అరబిక్: أبو هاشم خالد بن يزيد بن معاوية), 668-704 లేదా 709, ఉమయ్యద్ యువరాజు మరియు రసవాది.

ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఇబ్న్ ముఆవియా వాక్చాతుర్యం, మేధస్సు కలవారు. ఇస్లామిక్ చరిత్ర ఖాలిద్ నాయకత్వ, పాండిత్య సామర్థ్యాలకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది. తన జీవిత చరమాంకంలో, ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఇబ్న్ ముఆవియా ప్రతి వారం మూడు రోజులు ఉపవాసం ఉండేవారు.

ఖాలిద్ లెవంట్‌లోని ప్రసిద్ధ హోమ్స్ మసీదును కూడా నిర్మించారు. దాని నిర్మాణంలో నాలుగు వందల మంది బానిసలు పనిచేశారు. మసీదు నిర్మాణం పూర్తయ్యాక, ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఇబ్న్ ముఆవియా అల్లాహ్ కోసం వారందరికి స్వేఛ్చ కల్పించినాడు. తన జీవిత చరమాంకంలో, ఖాలిద్ ప్రజా జీవితం నుండి వైదొలిగి, చదవడం, రాయడంపై దృష్టి సారించారు.

అరబ్ మరియు ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలో ప్రకృతి శాస్త్రాలకు పునాదులు వేసిన వారిలో ఖాలిద్ పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. చాలా మంది చరిత్రకారులు ఖాలిద్ ఇస్లామిక్ నాగరికత మేధావులలో ఒకరిగా, మరియు వైద్య, రసాయన శాస్త్ర రంగాలలో ముఖ్యమైన సిద్ధాంతాలు, ఆవిష్కరణలను ప్రవేశపెట్టిన వారిలో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.

 గొప్ప గ్రీకు మరియు కాప్టిక్ పండితులతో నిండి ఉన్న ఈజిప్టులోని అలెగ్జాండ్రియా పాఠశాల నుండి ముస్లిమేతర పండితులను తీసుకువచ్చిన మొదటి వ్యక్తిగా ఖాలిద్ పరిగణించబడ్డాడు. ఖాలిద్ తనకూ వారికీ మధ్య విశ్వాస భేదాలను అడ్డురానివ్వలేదు; దానికి బదులుగా, వారిని దగ్గర చేసుకుని, వివిధ భాషల నుండి అరబిక్‌లోకి అనువదించడంలో వారికున్న అపారమైన నైపుణ్యం నుండి ప్రయోజనం పొందాడు.

ఖాలిద్ ఈ అనువాద గ్రంథాల నుండి అధ్యయనం చేశారు. ఖాలిద్ కు విదేశీ భాషలు తెలియకపోయినప్పటికీ, ఆయన అరబిక్‌లో అత్యంత వాక్చాతుర్యం మరియు అద్భుతమైన వక్త. ఖాలిద్, రసాయన శాస్త్రాన్ని వివిధ పరిశ్రమలకు, ముఖ్యంగా ఔషధ పరిశ్రమకు ఒక ముఖ్యమైన వనరుగా అభివృద్ధి చేశాడు.

ఫలితంగా, ఇస్లామిక్ ప్రపంచంలోని అనేక మంది పండితులు రసాయన రంగం పట్ల ఉత్సాహం కనబరిచారు, మరియు రసాయన రంగం ప్రయోగాత్మక విజ్ఞానానికి మూలంగా పరిణామం చెందింది. అరబ్ మరియు ముస్లిం పండితుల చేతుల్లో సరైన శాస్త్రీయ పద్ధతి వర్ధిల్లింది, వారిలో ముఖ్యుడు ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఇబ్న్ ముఆవియా, ఖాలిద్ రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం మరియు ఖగోళ శాస్త్రం పై గొప్ప శ్రద్ధ చూపారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న శాస్త్ర చరిత్రకారులు ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్ ఒక వివేకవంతుడు, రసాయన శాస్త్రవేత్త, ఉత్తమ శీలం మరియు అద్భుతమైన దూరదృష్టి గలవాడని ఏకీభవించారు. ఖాలిద్ ముస్లింలలో శాస్త్రీయ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి వ్యక్తి. ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్‌ను అరబ్ మరియు ఇస్లామిక్ రసాయన శాస్త్ర మార్గదర్శకుడిగా ఏకగ్రీవంగా పరిగణిస్తాయి. ఫాదిల్ అహ్మద్ అల్-తాయీ తన "రసాయన శాస్త్రంలో ప్రముఖ అరబ్బులు" అనే పుస్తకంలో ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్‌ను ప్రముఖంగా పేర్కొన్నారు. గ్రీకు వారసత్వాన్ని అరబిక్‌లోకి అనువదించాలని, అలాగే గ్రీకు నుండి కాప్టిక్‌లోకి అనువదించబడిన రచనలను అరబీకరణ చేయాలని ఆదేశించిన మొదటి వ్యక్తి ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్‌.

జ్ఞానాన్ని అరబిక్ భాషలోకి బదిలీ చేసి, దానిని అరబ్బులు మరియు ముస్లింలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్‌ అగ్రగామి మార్గదర్శకుడిగా సరిగ్గా పరిగణించబడ్డారు. జ్ఞానాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసిన తర్వాత, ఖాలిద్ ఇబ్న్ యజీద్‌కు రసాయన శాస్త్రంపై మరియు సాధారణంగా శాస్త్రాలపై ఒక ప్రత్యేకమైన అభిరుచి ఏర్పడింది.

రసవాదంపై అనేక అరబిక్ గ్రంథాలు మరియు రసవాద కవితలు ఖాలిద్‌కు ఆపాదించబడ్డాయి

ఖాలిద్‌కు ఆపాదించబడిన కొన్ని అరబిక్ రసవాద రచనలు తరువాత 'కాలిద్' అనే లాటిన్ నామంతో లాటిన్‌లోకి అనువదించబడ్డాయి. ఈ రచనలలో ఒకటైన 'లిబర్ డి కంపోజిషన్ ఆల్కెమియా' ("రసవాద కూర్పుపై పుస్తకం"), రసవాదంపై లాటిన్‌లోకి అనువదించబడిన మొట్టమొదటి అరబిక్ రచన. దీనిని 1144లో రాబర్ట్ ఆఫ్ చెస్టర్ అనువదించారు.

ఖాలిద్‌-రసవాద రచనలు -అరబిక్ రచనలు

ఖాలిద్‌కు ఆపాదించబడిన రసవాద రచనలలో అత్యధిక భాగం పెద్ద సంఖ్యలో అరబిక్ రచనలు ఇప్పటికీ అందుబాటులో ఉన్నాయి.

 లాటిన్‌లో భద్రపరచబడిన కొన్ని రచనలు కూడా ఉన్నాయి.

అరబిక్ రచనలు:

• దివాన్ అల్-నుజుమ్ వా-ఫిర్దవ్స్ అల్-హిక్మా Dīwān al-nujūm wa-firdaws al-ḥikma  ("దివాన్ ఆఫ్ ది స్టార్స్ అండ్ ది పారడైజ్ ఆఫ్ విజ్డమ్",

• కితాబ్ అల్-ఉస్కుస్ Kitāb al-Usṭuqus ("The Book of the Element ("ది బుక్ ఆఫ్ ది ఎలిమెంట్")

*కితాబ్ వషియతిహి ఇలా ఇబ్నిహి ఫి అల్-షనా Kitāb Waṣiyyatihi ilā ibnihi fī al-ṣanʿa ("The Book of his Testament to his Son on the Art")^[26]

• Masāʾil Khālid li-Maryānus al-rāhib లేదా దాని లాటిన్ అనువాదంలో లిబర్ డి కంపోజిషన్ ఆల్కెమియే ("బుక్ ఆన్ ది కంపోజిషన్ ఆఫ్ ఆల్కెమీ") లేదా టెస్టమెంటమ్ మోరీని ("టెస్టమెంట్ ఆఫ్ మోరియనస్"),[27] బహుశా 10వ శతాబ్దం చివరి నాటిది.

• అల్-కవ్ల్ అల్-ముఫీద్ ఫి అల్-షనా అల్-ఇలాహియా ("ది ఇన్‌స్ట్రక్టివ్ వర్డ్ ఆన్ ది డివైన్ ఆర్ట్") al-Qawl al-mufīd fī al-ṣanʿa al-ilāhiyya ("The Instructive Word on the Divine Art")

• Risāla fī al-Shanʿa al-sharifa wa-khawāṣṣihā ("ఉత్తమ కళ మరియు దాని లక్షణాలపై ఉపదేశం")

• పేరులేని వివిధ రసవాద గ్రంథాలు, పద్యాలు మరియు లేఖనాలు.

• కితాబ్ అల్-హరారత్ Kitāb al-Ḥarārāt

• కితాబ్ అల్-సహీఫా అల్-కబీర్ Kitāb al-Ṣaḥīfa al-kabīr

• కితాబ్ అల్-సహీఫా అల్-షగీర్ Kitāb al-Ṣaḥīfa al-ṣaghīr

లాటిన్ రచనలుLatin works

ఖలీద్‌కు ఆపాదించబడిన అనేక లాటిన్ రసవాద రచనలు కూడా ఉన్నాయి, ఈ రచనలలో అతని పేరు కాలిడ్ ఫిలియస్ జాజిడిగా లాటిన్ చేయబడింది.

·         వీటిలో ఒకటి  *Liber de compositione alchemiae* ("రసవాద కూర్పుపై గ్రంథం"Liber de compositione alchemiae ("Book on the Composition of Alchemy",—పైన పేర్కొన్న *Masāʾil Khālid li-Maryānus al-rāhib* గ్రంథానికి అనువాదం),.రెండోది  Risāla ("Epistle”) 

·         ఇతర లాటిన్ రచనలు:

·         Liber secretorum alchemiae ("The Book of the Secrets of Alchemy")

·         Liber trium verborum ("The Book of the Three Words")

 

 

 

.