అల్లామా షిబ్లి నోమాని(1857–1915) Allama Shibli Nomani(1857–1915)

 

అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ (1857–1915) ఒక తీవ్రమైన వలస వ్యతిరేక ఆలోచనాపరుడు మరియు జాతీయవాద మార్గదర్శకుడు. అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతను ప్రోత్సహించడం, మత భేదాలను విమర్శించడం మరియు మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్, మౌలానా హస్రత్ మోహానీ వంటి ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు స్ఫూర్తినివ్వడం ద్వారా బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా చురుకుగా పోరాడారు. ఈ వివరాలు వలస ప్రభుత్వ నిఘా ఫైళ్ళలో నమోదు చేయబడ్డాయి.

1857లో అజంగఢ్‌లో జన్మించిన అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ ఒక ఆధునిక దృక్పథం ఉన్న ఇస్లామిక్ పండితుడిగా లేదా విద్యావేత్త. వాస్తవానికి, షిబ్లీ తాను జీవించిన ప్రపంచంలోని అత్యంత తీవ్రవాద స్వాతంత్ర్య సమరయోధులలో ఒకరు. అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ 1915లో మరణించారు.

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో చేరాలని ముస్లింలను కోరుతూ ముస్లిం గెజెట్ (1912)లో వ్యాసాలు ప్రచురించారు.అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ ముస్లింలు ముస్లిం లీగ్‌లో కాకుండా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో చేరాలని బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా హిందువులతో ఏకం కావాలని ముస్లింలను కోరారు.

భారత మొదటి విద్య శాఖ మంత్రి మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్, "ఇంక్విలాబ్ జిందాబాద్" అనే నినాదాన్ని ఇచ్చిన మౌలానా హస్రత్ మోహానీ వంటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు అల్లామా షిబ్లీ నోమానీ మార్గదర్శకత్వం గా నిలిచారు.

స్వాతంత్ర్య పోరాటంలోని ప్రముఖ భారతీయ నాయకులలో ఒకరైన మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్, షిబ్లీచే ఎంతగానో ప్రభావితులయ్యారు. ఆజాద్‌కు ఆయనే బోధించి, శిక్షణ ఇచ్చారు.మౌలానా ఆజాద్ 1905లో షిబ్లీని మొదటిసారి కలిశారు. ‘అల్ నద్వా’ పత్రికకు సంపాదకుడిగా ఉండటం వల్ల మౌలానా ఆజాద్ కు షిబ్లీతో కలిసి పనిచేసే అవకాశం లభించింది. షిబ్లీ ఆలోచనా విధానం ఆజాద్‌ను ఎంతగానో ప్రభావితం చేసింది  మరియు ప్రజలను సమీకరించడానికి షిబ్లీ సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక అభిప్రాయాలను గ్రహించారు. ఆజాద్‌కు షిబ్లీ ఒక గురువుగా ఉన్న సంబంధాన్ని మౌలానా సయ్యద్ అబుల్ హసన్ అలీ నద్వీ కూడా ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు

స్వాతంత్ర్య పోరాటంపై ప్రభావం చూపిన షిబ్లీ శిష్యులలో మౌలానా ఆజాద్ ఒక్కరే కాదు. ‘ఇంక్విలాబ్ జిందాబాద్’ అనే నినాదాన్ని సృష్టించిన మౌలానా హస్రత్ మోహానీ కూడా షిబ్లీ శిష్యుడే. ముస్లింలలో స్వదేశీ ఉద్యమాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి హస్రత్ అలీగఢ్‌లో ఒక స్వదేశీ దుకాణాన్ని తెరిచినప్పుడు, షిబ్లీ ఆ ప్రాజెక్టుకు ఆర్థిక సహాయం చేశారని చెబుతారు.

"షమ్స్-ఉల్-ఉలమా మౌల్వీ షిబ్లీ నోమానీ ముస్లిం లీగ్ సభ్యులు కేవలం మతపరమైన అంశాలపైనే చర్చించి, దేశానికి సంబంధించిన విస్తృత అంశాలను విస్మరించడం పట్ల విచారం వ్యక్తం చేశారు. ముస్లిం లీగ్ ప్రభావ పరిధిని విస్తరించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పిన ఆయన, చివరగా, హిందువులతో సంబంధాలను మెరుగుపరచుకోవాలని మరియు సామాన్య ప్రజలలో రాజకీయ చైతన్యాన్ని పెంపొందించాలని తన తోటి మతస్థులకు పిలుపునిచ్చారు."

బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాన్ని అత్యంత భయపెట్టే పనిని షిబ్లీ చేశారు. షిబ్లీ హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతను బోధించారు మరియు ప్రజలను విభజనవాద మత రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండాలని కోరారు.

మే 1914లో ఢిల్లీలో చేసిన ఒక ప్రసంగంలో షిబ్లీ బ్రిటిష్ వారి జాతి ఆధిపత్యాన్ని బహిరంగంగా ఖండించారు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం యొక్క జాతి వివక్ష విధానాన్ని విమర్శించారు. షిబ్లీ కవితలను, రచనలను బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం నిషేధించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

ప్రొఫెసర్ ఖుర్షీద్ ఇస్లాం ఇలా రాశారు, “, అల్-హిలాల్, జమీందార్ మరియు ముస్లిం గెజెట్‌లలో షిబ్లీ రచనలు ఎంతోమందిని విద్యావంతులను చేసి, ఉత్తేజపరిచాయి. హిందూ ముస్లిం ఐక్యత మరియు జాతీయ స్వేచ్ఛ కోసం ముస్లింల మనస్సులను సిద్ధం చేయడంలో షిబ్లీ సర్ సయ్యద్ కంటే ఒక అడుగు ముందున్నారు.”