నైన్ సింగ్ రావత్ (1830 –1882) హిమాలయాల అన్వేషకుడు नैन सिंह रावत (1830 –1882) हिमालय अन्वेषक

 

ప్రపంచ పటంలో టిబెట్‌ను చేర్చిన మొదటి వ్యక్తి, నైన్ సింగ్ రావత్.  మొత్తం టిబెట్ పటాన్ని రూపొందించిన ఘనత పండిట్ నైన్ సింగ్‌కు దక్కుతుంది. నైన్ సింగ్ రావత్ ఎలాంటి ఆధునిక పరికరాలు లేకుండా టిబెట్ పటాన్ని సృష్టించారు.

పండిట్ నైన్ సింగ్ టిబెట్‌కు వెళ్లడమే కాకుండా, టిబెట్ పటాన్ని కూడా రూపొందించారు. సర్వే ఆఫ్ ఇండియా 19వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ వారు భారతదేశ పటాన్ని తయారుచేస్తూ దాదాపు దేశమంతటినీ చిత్రించారు. కానీ టిబెట్ ను చిత్రికరించలేదు. అప్పటి సర్వేయర్ జనరల్ అఫ్ ఇండియా మాంట్‌గోమరీ, భౌగోళిక సమాచారాన్ని సేకరించగల సామర్థ్యం ఉన్న 33 ఏళ్ల పండిట్ నైన్ సింగ్ మరియు అతని కజిన్ మణి సింగ్లను శిక్షణ కోసం డెహ్రాడూన్‌కు తీసుకువచ్చారు.

డెహ్రాడూన్‌లో శిక్షణ పొందిన తరువాత 1863లో, నైన్ సింగ్ రావత్ ఖాఠ్మండు మీదుగా టిబెట్‌కు బయలుదేరగా, మణి సింగ్ కాశ్మీర్ మీదుగా వెళ్ళాడు. మణి సింగ్ ఈ మొదటి ప్రయత్నంలో విఫలమై కాశ్మీర్ నుండి తిరిగి వచ్చాడు, కానీ నైన్ సింగ్ తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు. నైన్ సింగ్ టిబెట్ చేరుకుని, తన గుర్తింపును దాచిపెట్టి బౌద్ధ సన్యాసిగా జీవించాడు. నైన్ సింగ్ పగటిపూట నగరంలో తిరుగుతూ, రాత్రిపూట ఎత్తైన ప్రదేశం నుండి నక్షత్రాలను లెక్కించేవాడు. సముద్ర మట్టానికి లాసా ఎంత ఎత్తులో ఉందో, దాని అక్షాంశ, రేఖాంశాలను ప్రపంచానికి తెలియజేసిన మొదటి వ్యక్తి నైన్ సింగ్ రావత్.

అంతేకాదు, నైన్ సింగ్ బ్రహ్మపుత్ర నది వెంబడి సుమారు 800 కిలోమీటర్లు నడిచి, త్సాంగ్పో మరియు బ్రహ్మపుత్ర నదులు ఒకటేనని ప్రపంచానికి తెలియజేశారు. సట్లెజ్ మరియు సింధు నదుల మూలాలను వెల్లడించిన మొదటి వ్యక్తి నైన్ సింగ్ రావత్. టిబెట్‌కు సంబంధించిన ఎన్నో అదృశ్య, అశ్రద్ధ రహస్యాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన మొదటి వ్యక్తి కూడా నైన్ సింగ్ రావత్.

అన్నింటికన్నా ముఖ్యంగా, తన జ్ఞానం, ధైర్యం మరియు శాస్త్రీయ నైపుణ్యంతో నైన్ సింగ్ రావత్ టిబెట్ పటాన్ని రూపొందించారు. నైన్ సింగ్‌పై "సాగా ఆఫ్ ఎ నేటివ్ ఎక్స్‌ప్లోరర్" అనే పుస్తకాన్ని రచించిన పాంగ్టి, అది ఎంత కష్టమో వివరిస్తారు 

నైన్ సింగ్ రావత్ (1830-1895) కుమావోన్ లోయకు చెందినవారు. పండిట్ నైన్ సింగ్ రావత్ 1830 అక్టోబర్ 21న పిథోరగఢ్ జిల్లా, మున్సియారి తహసీల్‌లోని మిలామ్ గ్రామంలో జన్మించారు. తన ప్రాథమిక విద్యను గ్రామంలోనే అభ్యసించారు హిందీ మరియు టిబెటన్‌తో పాటు, నైన్ సింగ్ కు పర్షియన్ మరియు ఆంగ్ల భాషలలో కూడా మంచి పరిజ్ఞానం ఉండేది. నైన్ సింగ్ రావత్ గొప్ప అన్వేషకుడు, సర్వేయర్ మరియు కార్టోగ్రాఫర్.  తన ప్రయాణాల డైరీలను కూడా రాసుకున్నారు. నైన్ సింగ్ తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగాన్ని అన్వేషణ మరియు మ్యాపింగ్‌లో గడిపారు.

ప్రఖ్యాత జర్మన్ భూగోళ శాస్త్రవేత్త, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త మరియు అన్వేషకుడైన హంబోల్ట్, టిబెట్‌ను సర్వే చేయడంలో సహాయం కోరడానికి అడాల్ఫ్ మరియు రాబర్ట్ అనే ఇద్దరు జర్మన్ శాస్త్రవేత్తలను సర్వే ఆఫ్ ఇండియా కార్యాలయానికి పంపారు. నైన్ సింగ్ రెండు సంవత్సరాల పాటు జర్మన్ శాస్త్రవేత్తల టిబెట్  యాత్రలో పాలుపంచుకున్నారు, ఈ సమయంలో నైన్ సింగ్ మానస సరోవరం మరియు రాక్షస తాల్ సరస్సులను సందర్శించడంతో పాటు, పశ్చిమ టిబెట్‌లోని ప్రధాన నగరమైన గార్టోక్ నుండి లేహ్-లాసా వరకు ప్రయాణించారు.

అక్కడి నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, నైన్ సింగ్ తన గ్రామంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించారు. అనంతరం నైన్ సింగ్ మరియు అతని సోదరుడు మణి సింగ్‌లను జి.టి.ఎస్. (GTS) కింద మధ్య ఆసియాను సర్వే చేయడానికి ఎంపిక చేశారు. ఆ సోదరులు డెహ్రాడూన్‌లోని సర్వే కార్యాలయంలో రెండు సంవత్సరాల శిక్షణ పొందారు.

1865లో, నైన్ సింగ్ సోదరులు తమ మొదటి యాత్రను ప్రారంభించారు. నేపాల్ చేరుకున్నాక, సోదరులు వేర్వేరు మార్గాల్లో ప్రయాణించారు. నైన్ సింగ్ లాసా చేరుకోవడానికి టిబెట్ సరిహద్దు వైపు వెళ్ళాడు. 1866 జనవరిలో లాసా చేరుకున్నారు. నైన్ సింగ్ కొన్ని వారాల పాటు ఒక ధర్మశాలలో బస చేశాడు. అక్టోబర్ 27, 1866న, నైన్ సింగ్ డెహ్రాడూన్‌లోని సర్వే ప్రధాన కార్యాలయానికి చేరుకుని, తన ప్రయాణం గురించి నివేదించాడు.

తరువాత నైన్ సింగ్ మరో రెండు పర్యటనలు చేశాడు. 1867లో తన రెండవ పర్యటనలో, నైన్ సింగ్ పశ్చిమ టిబెట్‌ను సందర్శించి, ప్రసిద్ధ థోక్-జలుంగ్ బంగారు గనులను చూశాడు.

1873 మరియు 1875 మధ్య, నైన్ సింగ్ కాశ్మీర్‌లోని లేహ్ నుండి లాసాకు ప్రయాణించాడు. నైన్ సింగ్ మొత్తం 16,000 మైళ్ల కఠినమైన ప్రయాణం చేసి, తన ప్రయాణ మార్గాలను మ్యాప్ చేశాడు. నైన్ సింగ్ గొప్ప హిమాలయాలకు ఆవల ఉన్న అంతగా తెలియని ప్రాంతాలు, మధ్య ఆసియా మరియు టిబెట్‌లను ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాడు. ఈ ప్రాంతాల భౌగోళిక శాస్త్రంపై నైన్ సింగ్ సేకరించిన శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం మధ్య ఆసియా మ్యాపింగ్‌లో ప్రధాన సహాయంగా నిరూపించబడింది.

సింధు, సట్లెజ్ మరియు త్సాంగ్పో నదుల మూలాలు మరియు టిబెట్‌లో వాటి స్థానం గురించి ప్రపంచానికి తెలియజేసింది నైన్ సింగ్. చైనాలోని త్సాంగ్పో నది మరియు భారతదేశం గుండా ప్రవహించే బ్రహ్మపుత్ర నది వాస్తవానికి ఒకటే అని కనుగొన్న మొదటి వ్యక్తి నైన్ సింగ్ 

1876లో, నైన్ సింగ్ సాధించిన విజయాల గురించి ఒక వ్యాసం 'జియోగ్రాఫికల్ మ్యాగజైన్'లో ప్రచురించబడింది. పదవీ విరమణ తర్వాత, భారత ప్రభుత్వం నైన్ సింగ్‌కు ఒక గ్రామాన్ని మరియు వెయ్యి రూపాయల బహుమతిని ప్రదానం చేసింది. 1868లో, రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ నైన్ సింగ్‌కు ఒక బంగారు గడియారాన్ని బహుకరించింది. 1877లో, అదే సంస్థ నైన్ సింగ్‌ను విక్టోరియా పాట్రన్స్ మెడల్‌తో సత్కరించింది.

పారిస్‌కు చెందిన సొసైటీ ఆఫ్ జియోగ్రాఫర్స్ కూడా నైన్ సింగ్‌కు ఒక గడియారాన్ని బహూకరించింది. నైన్ సింగ్‌ ప్రయాణాలపై అనేక పుస్తకాలు ప్రచురించబడ్డాయి. వీటిలో, డెరెక్ వాలర్ రచించిన 'ది పండిట్' మరియు శేఖర్ పాఠక్, ఉమా భట్‌ల 'ఆన్ ది బ్యాక్ ఆఫ్ ఆసియా' ముఖ్యమైనవి. జూన్ 27, 2004న, గ్రేట్ ట్రైగనోమెట్రికల్ సర్వేలో నైన్ సింగ్ పోషించిన కీలక పాత్రను గౌరవిస్తూ భారత ప్రభుత్వం ఒక తపాలా బిళ్లను జారీ చేసింది.

 1895లో, 65 ఏళ్ల వయసులో, టెరాయ్ ప్రాంతంలో గొప్ప యాత్రికుడు నైన్ సింగ్, గుండెపోటుతో మరణించారు.