ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్: సామ్రాజ్యం కన్నా న్యాయానికే ప్రాధాన్యతనిచ్చిన ఖలీఫా Umar Ibn ʿAbd Al-ʿAzīz: The Caliph Who Chose Justice Over Empire

 

ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ (ఉమర్ II) ఉమయ్యద్ రాజవంశానికి చెందిన అత్యంత ప్రసిద్ధ మరియు గౌరవనీయమైన 8వ ఖలీఫా.  ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ విశాలమైన ఉమయ్యద్ ఖలీఫా సామ్రాజ్యాన్ని  సుమారుగా క్రీ.శ. 717 నుండి 720 వరకు, కేవలం ముప్పై నెలలు పాలించారు. ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ పరిపాలనా కాలం చాలా చిన్నదైనప్పటికీ (క్రీ.శ. 717 – 720), ఇస్లామిక్ చరిత్రలో ఆయనకు విశిష్ట స్థానం ఉంది. తన నీతివంతమైన పాలన, పారదర్శకత మరియు ఇస్లామిక్ సూత్రాల పట్ల నిబద్ధత కారణంగా ఇస్లాం చరిత్రలోఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ "ఐదవ సద్గుణ ఖలీఫా" (ఐదవ రాషిదూన్ ఖలీఫా) గా గుర్తింపు పొందారు ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్యంలో ఎనలేని సంస్కరణలను తీసుకువచ్చారు.

గొప్ప పండితుడైన సుఫ్యాన్ అల్-థౌరీ, ఐదవ సన్మార్గదర్శక ఖలీఫాగా ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ ను పరిగణించగా తరువాతి కాలపు ముస్లిం పండితులు ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ ను ఒక ముజద్దిద్‌గా, అంటే విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించిన వ్యక్తిగా స్మరించుకున్నారుఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్ తన సంపదనంతా బైతుల్-మాల్ (ప్రజా ఖజానా) కు అప్పగించి, అత్యంత సాధారణ జీవితాన్ని గడిపారు..

ఉమయ్యద్ పాలనలో హిజ్రీ 61లో, సుమారు క్రీ.శ. 680లో జన్మించిన ఉమర్ ఇబ్న్ అబ్ద్ అల్-అజీజ్, ఖలీఫా కాకముందు మొదట   మదీనా గవర్నర్‌గా పనిచేశారు; సయీద్ ఇబ్న్ అల్-ముసయ్యిబ్ వంటి ప్రముఖ పండితులతో సంబంధాలు కలిగి ఉండి, పాండిత్యం మరియు మంచి నడవడిక గల వ్యక్తిగా పేరు పొందారు. గవర్నర్‌గా ఉన్నప్పుడు కూడా, ఉమర్ విచక్షణారహిత శిక్షలను ప్రతిఘటించారని, మరియు ఇరాక్ యొక్క అత్యంత క్రూరమైన గవర్నర్‌గా పేరుగాంచిన అల్-హజ్జాజ్ ఇబ్న్ యూసుఫ్ యొక్క అణచివేత పద్ధతులను వ్యతిరేకించారని చెబుతారు..

ఉమయ్యద్ రాజవంశం సలహాదారుడైన రజా ఇబ్న్ హయ్వా ప్రభావంతో, ఉమర్ ఖలీఫా పదవికి నామినేట్ చేయబడ్డారు మరియు ప్రజల సంపూర్ణ ఆమోదం తో ఖలీఫా పదవిని స్వీకరించారు. ఉమర్, బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత అత్యంత సాధారణ, సరళమైన జీవితాన్ని గడిపారు. రాజ ఖజానా నుండి వ్యక్తిగత ఖర్చుల కోసం ఒక్క పైసా కూడా తీసుకోలేదు.

ఉమర్ దృష్టిలో, ఖజానా అనేది సామ్రాజ్య వైభవానికి చిహ్నం కాదు, అది లేమిని తగ్గించి, ప్రజలు గౌరవంగా జీవించడానికి వీలు కల్పించే ఒక సాధనం. ఉమర్ జకాత్ పంపిణీని బలోపేతం చేశారు, మక్కా యాత్రకు వెళ్ళలేని వారికి ఆదుకున్నారు మరియు యాత్రికులు ఆశ్రయం పొందగల సౌకర్యాలను ప్రోత్సహించారు.

ఖైదీల పరిస్థితులను మెరుగుపరచాలని, అవసరమైన చోట సంకెళ్లను సడలించాలని, మరియు అల్-హజ్జాజ్ ప్రభుత్వంతో ముడిపడి ఉన్న క్రూరమైన పద్ధతులను విడిచిపెట్టాలని ఉమర్ గవర్నర్లకు సూచించినట్లు  తెలుస్తుంది. రైతులతో సున్నితంగా వ్యవహరించాలని అధికారులకు సూచించారు.

ఉమర్ సామ్రాజ్యంలోని ముస్లిమేతరులు ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరించినప్పుడు కూడా వారిపై విధించే 'జిజ్యా' (పన్ను)ను రద్దు చేశారు. దీనివల్ల చాలా మంది ప్రజలు ఇస్లాం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. ఉమర్ ఇతర మతస్తుల చర్చిలు, సినగోగ్‌లు మరియు అగ్ని దేవాలయాలను ధ్వంసం చేయరాదని ఆదేశిoచినాడు.  ముస్లిం సంప్రదాయం ఉమర్ ను 'వరా' (చట్టవిరుద్ధం కాగల వాటిని ఖచ్చితంగా నివారించడం), 'జుహ్ద్' (ప్రాపంచిక ఆస్తులకు బానిసత్వం నుండి స్వేచ్ఛ), మరియు అల్లాహ్ పట్ల శాశ్వతమైన భయం వంటి లక్షణాలతో ముడిపెడుతుంది..

 

ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) కుటుంబ సభ్యులపై (అహ్లే బైత్) అంతకుముందు ఉన్న ఆంక్షలను తొలగించి, వారికి ఇవ్వాల్సిన గౌరవాన్ని, హక్కులను తిరిగి ఇచ్చారు. శుక్రవారం ప్రసంగాలలో (ఖుత్బా) హజ్రత్ అలీ (రజి) ని దూషించే దురాచారాన్ని ఉమర్ పూర్తిగా నిలిపివేశారు.

ఉమర్ ఖురాన్ మరియు సున్నత్‌లను ప్రమాణాలుగా గౌరవించారు, షురా (సంప్రదింపులు)కు విలువనిచ్చారు, మరియు ఇస్లామీయ సంప్రదాయాన్ని పరిరక్షించడంలోనూ, వ్యాఖ్యానించడంలోనూ పండితుల ప్రాముఖ్యతను గుర్తించారు.

ఇబ్న్ షిహాబ్ అల్-జుహ్రీతో సహా పండితులతో ఉమర్ జరిపిన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, హదీసులను సేకరించి, నమోదు చేసే తొలి ఉద్యమంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. ప్రవక్త ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ప్రవచనాలు (హదీసులు) కాలక్రమేణా మరుగున పడిపోకుండా, వాటిని అధికారికంగా సేకరించి, గ్రంథస్థం చేయాలని ఆదేశించిన మొదటి పాలకుడు ఉమర్. ఉమర్ వారసత్వం కేవలం రాజకీయ చరిత్రకే కాకుండా ఇస్లామిక్ విజ్ఞాన చరిత్రకు కూడా చెందింది.

ఉమర్ సైనిక దండయాత్రల కంటే సామ్రాజ్యంలో అంతర్గత శాంతి, సుస్థిరత మరియు న్యాయానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.ఉమర్ సంస్కరణలు అతని మరణం తర్వాత బలహీనపడ్డాయి. ఉమర్ వంశపారంపర్య హక్కులను, జాతి వివక్షను, పరిపాలనా క్రూరత్వాన్ని మరియు ప్రజా వనరుల ప్రైవేటు దుర్వినియోగాన్ని సవాలు చేశాడు. ఉమర్ అభ్యసనాన్ని ప్రోత్సహించాడు, దిద్దుబాటును స్వాగతించాడు మరియు న్యాయాన్ని కేవలం అలంకారప్రాయమైన వాగ్దానంగా కాకుండా పాలనా సూత్రంగా మార్చడానికి ప్రయత్నించాడు.

ఉమర్ ఖలీఫా పదవిని అనుభవించడానికి ఒక కిరీటంగా కాకుండా, అల్లాహ్ ముందు తాను జవాబు చెప్పవలసిన ఒక అమానతుగా వారసత్వంగా పొందారు. అందుకే దశాబ్దాల పాటు సాగిన పాలనల కంటే ఉమర్ సాగించిన ముప్పై నెలల పాలన ఎక్కువ కాలం నిలిచి ఉంటుంది. క్రమశిక్షణ, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొనే ధైర్యం మరియు అధికారం అనేది ఒక అమానతు గానీ, ఆస్తి కాదని ఉమర్ రుజువు చేసారు.