25 October 2026

సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ1892-1961 सैयद अताउल्लाह शाह बुख़ारी: Ataullah Shah Bukhari

 

  सैयद अताउल्लाह शाह बुख़ारी: बिहार के पटना से जुड़ी एक अनसुनी कहानी हिंदुस्तान की आज़ादी की लड़ाई के मशहूर लीडर और मजलिस-ए-अहरार-ए-इस्लाम के ...

 

తన ఉద్వేగభరితమైన ప్రసంగాలతో ప్రజలను భారత జాతీయ ఉద్యమంలో చేరేలా ప్రేరేపించిన గొప్ప వక్తలలో ఒకరు మరియు  మజ్లిస్-ఎ-అహ్రార్-ఎ-ఇస్లాం సంస్థలో ప్రముఖ వ్యక్తి అయిన సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ, 1892 సెప్టెంబర్ 23న బీహార్‌లోని పాట్నా(అజీమాబాద్)లో జన్మించారు. సయ్యద్ అటౌల్లా తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం పంజాబ్‌లో గడిపినప్పటికీ, పాట్నాతో ఆయనకున్న అనుబంధం మరువరానిది.

సయ్యద్ అటౌల్లా తండ్రి, హాఫిజ్ సయ్యద్ షా జియావుద్దీన్, పంజాబ్‌లోని గుజరాత్ జిల్లాకు చెందినవారు. హాఫిజ్ సయ్యద్ షా జియావుద్దీన్ వ్యాపార నిమిత్తం పాట్నాకు వచ్చి, పాట్నాలోని ఖాన్‌బాగ్‌ ప్రాంతంలో ఒక కుటుంబంలో వివాహం చేసుకున్నారు. సయ్యద్ అటౌల్లా తల్లి పేరు ఫాతిమా. 

సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ తండ్రి పంజాబీ, తల్లి బీహారీ. సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ బాల్యం పాట్నాలోని ఝౌగంజ్, లంగూర్ గలి, సదర్ గలి వంటి ప్రాంతాలతో ముడిపడి ఉంది. సయ్యద్ అటౌల్లా పాట్నాలోనే పర్షియన్, అరబిక్ మరియు ఉర్దూ భాషలను నేర్చుకుని, తన ఆధ్యాత్మిక విద్యను పూర్తి చేశారు

అటౌల్లా షా బుఖారీ 1914లో పంజాబ్‌లోని అమృత్‌సర్‌కు వచ్చి, అక్కడ ఉపాధ్యాయుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు. బ్రిటిష్ వ్యతిరేక కుటుంబం నుండి వచ్చిన అటౌల్లా షా బుఖారీ, 1916లో బ్రిటిష్ వ్యతిరేక బోధనలు ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. అటౌల్లా షా బుఖారీ 1921లో జాతీయ ఉద్యమంలో చేరి ఖిలాఫత్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.

అటౌల్లా షా బుఖారీ, బ్రిటిష్ పాలకుల సామ్రాజ్యవాద ధోరణులను మరియు కుట్రలను విమర్శిస్తూ చేసిన తన శక్తివంతమైన ప్రసంగాలతో స్ఫూర్తిదాయకమైన వక్తగా ఖ్యాతిని పొందారు. సహజంగానే ఇది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి కోపం తెప్పించింది, వారు అతనిపై క్రూరత్వానికి పాల్పడ్డారు. భారత జాతీయ ఉద్యమంలో తన పాత్రకు గాను అతను లాఠీచార్జీలు మరియు జైలు శిక్షను ఎదుర్కొన్నాడు.

పాట్నాకు చెందిన రచయిత సయ్యద్ బద్రుద్దీన్ అహ్మద్ తన పుస్తకంలో, బుఖారీ సాహిబ్ సుమారు నాలుగున్నర సంవత్సరాల పాటు తన తండ్రితో కలసి  సయ్యద్ బద్రుద్దీన్ అహ్మద్  ఇంటిలో  నివసించారని రాశారు.

1911 తర్వాత కొంతకాలానికి, సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ పంజాబ్‌కు వెళ్లారు, కానీ ఆయన పాట్నాను ఎన్నడూ మర్చిపోలేదు. 1921లో సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ పాట్నాకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, బద్రుద్దీన్‌ను ఎంతో ఆప్యాయంగా పలకరించి, కౌగిలించుకుని, పదేపదే "నా సోదరా, నా సోదరా" అని పిలిచారు. ఆ తర్వాత, మౌలానా సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ జైలులో ఉన్నప్పుడు, ఆయన బద్రుద్దీన్‌కు అనేక లేఖలు రాశారు.

1940లో, బద్రుద్దీన్ అహ్మద్ లాహోర్ వెళ్లి బుఖారీ సాహిబ్‌ను కలవాలనుకున్నారు. కానీ అక్కడికి చేరుకున్నాక, బుఖారీ సాహిబ్ జైలులో ఉన్నారని, ఆయన కుటుంబం అమృత్‌సర్‌లో నివసిస్తున్నారని తెలుసుకున్నారు.

సయ్యద్ అటౌల్లా బుఖారీ సాహిబ్ ప్రసంగాలలో పాట్నాను తరచుగా "నా ప్రియమైన పాట్నా" అని ప్రస్తావించేవారు మరియు పంజాబ్‌లాగే దానిని కూడా తన మాతృభూమిగా భావించేవారు.

అటౌల్లా షా బుఖారీ మహాత్మా గాంధీతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉండేవాడు. అటౌల్లా షా బుఖారీ భారతదేశమంతటా పర్యటించి, బ్రిటిష్ పాలన నుండి స్వాతంత్ర్యం సాధించడానికి ప్రజలందరూ ఏకం కావాలని పిలుపునిచ్చారు. అటౌల్లా షా బుఖారీ కేవలం హిందువులు మరియు ముస్లింల మధ్యే కాకుండా దేశంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజల మధ్య ఐక్యత కోసం ప్రచారం చేశారు.

సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ ముస్లింల ఆధ్యాత్మిక మరియు సామాజిక అభివృద్ధి కోసం 1929లో పంజాబ్‌లో మజ్లిస్-ఎ-అహ్రార్ ఇస్లాం హింద్‌ను స్థాపించారు. సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ మరియు అతని అనుచరులు శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. అతను జమియత్-ఉల్-ఉలేమా-ఎ-హింద్‌లో కూడా చాలా చురుకుగా ఉండేవారు. స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడటం ప్రతి ఒక్కరి కర్తవ్యం అని అటౌల్లా షా ప్రకటించారు.

సయ్యద్ అతావుల్లా షా బుఖారీ ముస్లిం లీగ్ యొక్క విభజనవాద రాజకీయాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. సయ్యద్ అతావుల్లా షా బుఖారీ తన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం మరియు స్ఫూర్తిదాయక ప్రసంగాలతో దేశ విభజన కోసం ముస్లిం లీగ్ చేస్తున్న ప్రచారాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత సయ్యద్ అతావుల్లా షా బుఖారీ తన స్వగ్రామానికి తిరిగి వచ్చి రాజకీయాలకు దూరంగా ఉన్నారు.

సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ పంజాబ్ యొక్క ప్రఖ్యాత వక్తగా మరియు నాయకుడిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు, కానీ సయ్యద్ అటౌల్లా షా బుఖారీ పుట్టుక, ఆయన తల్లి కుటుంబం, ఆయన బాల్యం మరియు ఆయన అత్యంత ప్రియమైన జ్ఞాపకాలన్నీ బీహార్‌లోని పాట్నాతో ముడిపడి ఉన్నాయి

అతావుల్లా తన జీవితాన్ని సామాజిక సంస్కరణలకు, మహిళా సాధికారతకు, ప్రజల ఆధ్యాత్మిక మరియు సామాజిక అభివృద్ధికి అంకితం చేశారు. సయ్యద్ అతావుల్లా షా బుఖారీ 1961 ఆగస్టు 21న మరణించారు.

 

No comments:

Post a Comment