ముస్లిం సత్య అన్వేషి మరియు సామాజిక ప్రబోధన The Muslim Satyashodhak and Social Enlightenment

 

"నేను భారతీయ ముస్లిం సంస్కృతిలో పుట్టాను. ఈ సంస్కృతిలోని మంచి విషయాలకు నేను గర్వపడుతున్నాను మరియు చెడు, వికారమైన వాటిని మార్చాలి." - హమీద్ దల్వాయి

భారతదేశంలో మెజారిటీగా ఉన్న హిందూ సమాజంలో పుట్టిన సంస్కరణ ఉద్యమాలు ముస్లిం సమాజంలో అంతగా జరగలేదన్నది వాస్తవం. మత గ్రంథాలను వ్యాఖ్యానించడానికి మరియు వివరించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలకు కూడా ఒక చరిత్ర ఉంది. అయితే, ముస్లిం సమాజంలో అధికశాతం మంది స్వతంత్ర మేధస్సుతో గ్రంథాలను వ్యాఖ్యానించే సామర్థ్యం లేనివారు కావడంతో, సమాజంలో ముల్లాలు, మౌల్వీలు, ఉలేమాలు అనే ఒక వర్గం ఆవిర్భవించి, తమను తాము మత సంరక్షకులుగా ప్రకటించుకున్నారు. మత సంస్కర్తలకు, మత సంరక్షకులుగా చెప్పుకునే వారికి మధ్య జరిగిన పోరాటంలో, సామాన్య, నిరక్షరాస్య ముస్లింలు ఈ మత సంరక్షకుల పక్షాన నిలబడటం కూడా ఒక విచారకరమైన చరిత్ర. అందుకే ఆనాటి ముస్లిం సమాజం సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్, హాలీ పానిపతి, మౌలానా ఆజాద్ నుండి అస్గర్ అలీ ఇంజనీర్ లాంటి ఉదారవాద ముస్లిం మత సంస్కర్తలకు మద్దతు ఇవ్వలేదు.

భారతీయ ముస్లిం సమాజం మతగురువుల వర్గం మరియు మత రాజకీయ నాయకుల ప్రభావంలోనే ఉండిపోయింది, మరియు ఈ ముస్లిం నాయకత్వం ముస్లిం సమాజాన్ని తమకు అనుకూలంగా వాడుకుంది. ఫలితంగా ముస్లిం సామాజిక సంస్కరణ అనే అంశం మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో, మత పరిధులకు అతీతంగా ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల ప్రయాణాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.

ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల మండలి అనేది మహారాష్ట్రలో ఉద్భవించిన ఒక ముఖ్యమైన సామాజిక సంస్కరణ ఉద్యమం. ఇది ప్రగతిశీల, సార్వత్రిక మానవ విలువలను పాటిస్తుంది. ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల మండలిని 1970 మార్చి 22న పూణేలో ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త మరియు సంఘ సంస్కర్త హమీద్ దల్వాయి, కొంతమంది నిబద్దతగల కార్యకర్తలతో కలిసి స్థాపించారు.

ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల మండలికి మహాత్మా జ్యోతిరావు ఫూలే యొక్క సత్యశోధక్ సమాజ్ ఆలోచనల నేపథ్యం ఉంది మరియు ఇది ఫూలే సత్యశోధక్ సమాజ్ శతజయంతి సందర్భంగా ఆవిర్భవించింది. ఇది అదే భావజాలాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని ముందుకు సాగే ఒక మేధోపరమైన మరియు వివేకవంతమైన ఉద్యమం.

 ముస్లిం సమాజాన్ని ఆధునికత మరియు శాస్త్రీయ మానవత్వపు ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావడానికి ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల మండలి స్థాపించబడింది.

సామాజిక న్యాయాన్ని స్థాపించడం, ముస్లిం మహిళలకు రాజ్యాంగ హక్కులను కల్పించడం, మదర్సా విద్యకు బదులుగా ఆధునిక విద్యను ప్రోత్సహించడం, సమాజంలో మూఢనమ్మకాలను నిర్మూలించి శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంచడం, మత రాజకీయాలను వ్యతిరేకించడం ద్వారా లౌకిక ప్రజాస్వామ్య విలువలను వ్యాప్తి చేయడం ముస్లిం సత్య అన్వేషకుల మండలి యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

ముస్లిం సమాజంలో సంస్కృతి, ఆచారాలు మరియు సంప్రదాయాల పేరుతో ఆచరించే అన్యాయమైన మరియు అవమానకరమైన పద్ధతులను ప్రశ్నించి మార్చడం, ఆత్మవికాసం కోసం ఆత్మపరిశీలన అలవాటును పెంపొందించడం, మరియు అంతరాత్మ ఆధారిత, మానవతా దృక్పథం గల సమాజ నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించడం ముస్లిం సత్య అన్వేషక మండలి యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ముస్లిం సత్య అన్వేషక మండలి యొక్క కార్యకలాపాలు ప్రధానంగా ముస్లిం సమాజంలో జరిగినా, దాని లక్ష్యం యావత్ సమాజ సంక్షేమమే. ఈ మండలి సార్వత్రిక మానవ విలువలకు కట్టుబడి ఉంది.

హమీద్ దల్వాయి స్వయంగా లౌకికవాది కావడంతో, సంస్థ పేరులోని 'ముస్లిం' అనే పదంపై చాలా ఆలోచనలు, చర్చలు జరిగాయి. చాలా మంది సంస్థ పేరులో 'ముస్లిం' అనే పదం ఉండకూడదని కోరుకున్నారు. అయినప్పటికీ, ముస్లిం సమాజ చైతన్యాన్ని నొక్కి చెప్పాలనుకున్నందున, మరియు పుట్టుకతో ముస్లింలం కాబట్టి, ముస్లిం సమాజం యొక్క మనస్తత్వంలో మార్పు తీసుకురావాలనుకున్నందున,  సంస్థ పేరులో "ముస్లిం" అనే పదాన్ని ఉంచబడినది.. హిందూ-ముస్లిం సమాజాల మధ్య చైతన్యంలో ఉన్న అంతరం తొలగిపోయిన తర్వాత, అందులో 'ముస్లిం' అనే పదం అవసరం ఉండదని భావించబడినది.

ముస్లిం సత్యశోధక్ మండల్ యొక్క ప్రాథమిక సైద్ధాంతిక పునాదిని అర్థం చేసుకోవడానికి సంస్థ యొక్క మ్యానిఫెస్టో చాలా విషయాలు చెబుతుంది. అవి తప్పకుండా చదవదగినవి. ఈ ప్రకటనలో, "స్వాతంత్య్రానంతర కాలంలో భారత ముస్లిం సమాజం ముందు కొత్త సవాళ్లు తలెత్తాయి. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం ముస్లిం సమాజం యొక్క మత, లౌకిక దృక్పథంలో మౌలిక మార్పు తీసుకురావడానికి సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ చేసిన తొలి ప్రయత్నాన్ని మనం కొనసాగించకపోతే  నిరాశ తప్పదు.

భారత ముస్లిం సమాజం, తమ అల్పసంఖ్యాక స్థానం గురించి అనవసరంగా అతిగా స్పందిస్తూ  తమ ప్రాచీన, సాంప్రదాయ విశ్వాసాలను పట్టుకొని ఉంటూ, మెజారిటీ హిందూ సమాజానికి వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు కొనసాగించింది. సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ ప్రయత్నాలతో ప్రారంభమైన ముస్లిం సంస్కరణల పరంపర కూడా చివరికి వేర్పాటువాదములో  కూరుకుపోయింది. పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు, భారతదేశంలో హిందూ-ముస్లిం సంబంధాలలోని విభేదాల చరిత్ర అందరికీ సుపరిచితమే.

భారతదేశానికి సర్వమత సమైక్య దేశాన్ని సృష్టించే అన్ని ప్రయత్నాలలో ఒక మౌలికమైన పొరపాటు జరిగింది. అదేమిటంటే, ఆధునిక, విశాల, ప్రగతిశీల హిందూ సమాజానికి ఆటంకంగా ఉన్న పాత మత విశ్వాసాలను మార్చడానికి నిరంతర ప్రయత్నం జరుగుతున్నప్పటికీ, ముస్లిం సమాజం యొక్క సాంప్రదాయ విశ్వాసాలు మాత్రం కొనసాగినవి.

నేటికీ ఈ పరిస్థితిలో పెద్దగా మార్పు రాలేదు. దీని ఫలితంగా, ఆధునిక జాతీయవాదం, లౌకికవాదం మరియు సమానత్వం వంటి ఆధునిక మానవ విలువలు హిందూ సమాజంలో సాపేక్షంగా బలంగా ప్రవహించగా, ముస్లిం సమాజం మాత్రం తన పాత నమ్మకాలకే అంటిపెట్టుకుని ఉంది.

దీని కారణంగా విద్యావంతులైన ముస్లింలు ఎన్నడూ వేర్పాటువాద ధోరణిని దాటి ముందుకు వెళ్లలేకపోయారు. ఈ కారణంగానే ముస్లిం సమాజం మారిన పరిస్థితుల సవాలును స్వీకరించలేకపోయింది. భారతదేశంలోని హిందూ, ముస్లిం సమాజాల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని పూడ్చకపోతే, ఈ రెండు వర్గాల మధ్య సంబంధాలు నిజమైన అర్థంలో మెరుగుపడవు; జాతీయ ఐక్యత ఏర్పడదు మరియు నూతన భారత గణతంత్రంలో ముస్లిం సమాజం జాతీయ జీవితంలో ఒక గౌరవప్రదమైన భాగంగా వృద్ధి చెందలేదు.

మనం ప్రజాస్వామ్య జీవన విధానాన్ని అవలంబించినందున, ఈ జ్ఞానోపదేశం యొక్క ఆవశ్యకత ఏర్పడింది. లేకపోతే, సమాజంలోని అన్ని రంగాలలో స్త్రీపురుష సమానత్వం ఏర్పడదు మరియు ప్రజాస్వామ్య పునాదులు బలహీనపడతాయి.

ఈ పనిని పూర్తి చేయడం కోసమే ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలిని ఏర్పాటు చేయబడినది.. మహారాష్ట్ర సామాజిక జీవితంలో 'సత్యశోధక్' అనే పదానికి ఒక ప్రత్యేక అర్థం ఉంది. దీని వెనుక సామాజిక సంస్కరణల కోసం జరిగిన బలమైన ఉద్యమ నేపథ్యం ఉంది. ఈ మండలికి 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' అని నామకరణం చేస్తున్నప్పుడు, దీని వ్యవస్థాపక సభ్యులు మహారాష్ట్రలో జరుగుతున్న సామాజిక పరివర్తన గురించి అవగాహన కలిగి ఉన్నారు.

ముస్లిం సమాజంలో చైతన్యం తీసుకురావడాన్ని నొక్కి చెప్పేందుకు, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' పరిధిని నేటికీ ముస్లిం  సమాజానికే పరిమితం చేశారు. సామాజిక అంతరం పూడ్చబడినప్పుడు, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' ముస్లిం సమాజం కోసం పనిచేయదు. "ఆ స్థితి త్వరగా రావటానికి 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' పనిచేస్తూనే ఉంటుంది"

'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' నాలుగు దశాబ్దాలు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా, మారుతున్న సామాజిక-సాంస్కృతిక మరియు రాజకీయ పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' మేనిఫెస్టోపై చర్చించి, సమీక్షించి, దానిలో  చేర్పులు చేశారు. ఒక కొత్త మేనిఫెస్టోను ప్రచురించారు. అందులో, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి, వ్యవస్థాపకుడు హమీద్ దల్వాయి నాస్తికుడు కావడం వల్ల, మొత్తం ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ నాస్తికవాదమని, మతవాదులు 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' గురించి తప్పుడు సమాచారాన్ని వ్యాప్తి చేశారు. వాస్తవానికి, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' రాజ్యాంగం కల్పించిన మత స్వేచ్ఛను షరతులతో గౌరవిస్తుంది. మత స్వేచ్ఛ మతాన్ని అనుసరించడానికి స్వేచ్ఛను ఇచ్చినట్లే, మతానికి దూరంగా ఉండటానికి కూడా స్వేచ్ఛను ఇస్తుంది. నాస్తికుడిగా ఉండటం లేదా దైవభక్తి కలిగి ఉండటం అనేది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ హక్కు. దానిని గౌరవించడం భారత పౌరుల కర్తవ్యం.

స్థాపించినప్పటి నుండి, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి' ట్రిపుల్ తలాక్‌ను వ్యతిరేకిస్తూ వస్తోంది. బహుభార్యత్వం, హలాలా వంటి పద్ధతులను ఇది బలంగా వ్యతిరేకించింది. ఏకరీతి పౌర స్మృతి, లింగ సమానత్వం మరియు శాస్త్రీయ దృక్పథానికి మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా, 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ భారతదేశంలోని ముస్లిం సామాజిక సంస్కరణ ఉద్యమంలో తనదైన ముద్ర వేసింది. ముఖ్యంగా, మౌఖిక, ఏకపక్ష ట్రిపుల్ తలాక్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఆందోళన 'ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ యొక్క చారిత్రక విజయం.

భారతీయ ముస్లిం మహిళల రాజ్యాంగ హక్కుల గురించి గళం విప్పిన మొట్టమొదటి ఉద్యమం ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’. 2017లో, సుప్రీంకోర్టు ఈ పద్ధతిని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని మరియు ముస్లిం వ్యతిరేకమని ప్రకటించడం, ఈ సుదీర్ఘ పోరాటంలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. దీనితో పాటు, కుటుంబ నియంత్రణ, మహిళా సాధికారత మరియు ఆధునిక, ప్రాంతీయ భాషలలో విద్య గురించి ప్రజలలో నిరంతరం అవగాహన కల్పించబడింది. ఇందుకోసం, సమావేశాలు మరియు సదస్సులు నిర్వహించి ప్రజలకు అవగాహన కల్పించారు.

‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ కేవలం చట్టపరమైన లేదా సామాజిక సంస్కరణలకే పరిమితం కాకుండా, మానవ సేవ మరియు సామాజిక సామరస్యానికి కూడా సమాన ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది. ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ బక్రీద్, దినోత్సవాన్ని రాష్ట్ర స్థాయి రక్తదాన వారోత్సవాలుగా నిర్వహిస్తుంది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా, మరణానంతర అవయవ మరియు శరీర దానాన్ని ప్రోత్సహించడం, ద్వారా మతపరమైన పండుగలకు మానవతా దృక్పథాన్ని అందించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ఈ పాత్ర ఇప్పుడు సమాజంలో స్వాగతించదగిన ఫలితాలను చూపిస్తోంది.

ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టంలో మార్పు వచ్చే వరకు, సమాజం ప్రత్యేక వివాహ చట్టం, 1954 ప్రకారం వివాహాలు చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి మొదటి నుండి అంతర్-మత వివాహాలకు మద్దతు ఇస్తోంది. లౌకిక సమగ్ర సమాజాన్ని, మత సామరస్యాన్ని సృష్టించడానికి, అలాగే వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను పరిరక్షించడానికి ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ అటువంటి వివాహాలను ప్రోత్సహిస్తుంది మరియు మద్దతు ఇస్తుంది

‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ యొక్క ముఖ్యమైన కార్యకలాపాలలో ముస్లిం మహిళల సహాయ కేంద్రం ఒకటి. ఈ కేంద్రం ద్వారా కౌన్సెలింగ్, చట్టపరమైన మార్గదర్శకత్వం మరియు సహాయం అందించబడుతుంది. హమీద్ దల్వాయి ఎడ్యుకేషనల్ ఇనిషియేటివ్, హమీద్ దల్వాయి స్టడీ సర్కిల్, పోటీ పరీక్షల మార్గదర్శకత్వం, విద్యా స్పాన్సర్‌షిప్, కార్యకర్తల స్టడీ క్యాంప్‌లను నడుపుతోంది. సత్యశోధక్ ఫాతిమాబీ షేక్ మహిళ మంచ్,  ముస్లిం మహిళల హక్కులపై అవగాహన కల్పిస్తుంది. అలాగే ‘తిమిర్‌భేద్’ వేదిక ద్వారా, ముస్లిం సమాజంలో మూఢనమ్మకాలను నిర్మూలించడం మరియు శాస్త్రీయ దృక్పథాలను వ్యాప్తి చేయడంపై ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది.

‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం, హమీద్ దళ్వాయి జయంతి మరియు పుణ్య తిథి, జాతీయ విద్యా దినోత్సవం, మానవ హక్కుల దినోత్సవం, అంతర్జాతీయ మహిళా హక్కుల దినోత్సవం వంటి సందర్భాలలో ఉపన్యాసాలు, సెమినార్లు, అవార్డుల ప్రదానోత్సవాలు మరియు ప్రచురణలను నిర్వహిస్తుంది. సంస్థ యొక్క భావజాలాన్ని సమాజానికి తెలియజేయడానికి ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ పత్రిక’ ఒక ప్రభావవంతమైన మాధ్యమంగా పనిచేస్తుంది. కళాశాల విద్యార్థులతో పాటు సాధారణ వర్గాల కోసం కూడా వ్యాస మరియు వక్తృత్వ పోటీలను నిర్వహిస్తారు.

ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టాల కారణంగా, ముస్లిం మహిళలు తరచుగా తమ రాజ్యాంగ హక్కులను అనుభవించలేకపోతున్నారు; ముస్లిం మహిళలు విడాకులు, బహుభార్యత్వం వంటి ఆచారాలను ఎదుర్కోవలసి వస్తోంది. రాజ్యాంగం ప్రకారం అవసరమైన ఏకరూప పౌర స్మృతి అమలులోకి రావాలని, ముస్లిం సమాజం జనాభా నియంత్రణను, ఆధునిక విద్యను స్వీకరించాలని, మత మరియు రాజకీయ నాయకుల తప్పుదోవ పట్టించే మాటలకు బలి కాకుండా చూడాలని ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ నిరంతరం కృషి చేసింది. కేవలం మదర్సా విద్యపై ఆధారపడటం సమాజం వెనుకబాటుతనానికి దారితీస్తుందని ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ పదేపదే స్పష్టమైన వైఖరిని చెప్పింది.

‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి కార్యకలాపాలు ఇప్పుడు దాదాపు ఆరు దశాబ్దాలు పూర్తి చేసుకుంటున్నాయి. మరాఠీ భాష ఆమోదం, సాహిత్య సృష్టి మరియు విద్యా మాధ్యమానికి ప్రోత్సాహం లభించింది.. ముస్లిం సమాజంలో సానుకూల మార్పులు వచ్చాయి. జనాభా నియంత్రణ గ్రాఫ్ పైకి ఎగబాకింది ముస్లిం మహిళల్లో తమ హక్కుల పట్ల అవగాహన పెరిగింది. మహిళలు సంఘటితమవుతున్నారు. వారు సుప్రీంకోర్టులో న్యాయం కోసం పోరాడుతున్నారు. వ్యక్తిగత చట్టాలలో మార్పులు తీసుకురావడానికి వారు ముందుకు వస్తున్నారు మరియు దానిని బహిరంగంగా డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ముస్లిం మహిళలను ప్రోత్సహించడానికి మరియు వారికి మద్దతు ఇవ్వడానికి ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ నిరంతరం ప్రయత్నిస్తోంది.

ఆధునిక విద్యారంగంలో గణనీయమైన మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి. విడాకుల తర్వాత కూడా చాలా మంది ముస్లిం అమ్మాయిలు ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తున్నారు. వారు న్యాయవాదులుగా, పాత్రికేయులుగా, వ్యాపారవేత్తలుగా ఎదుగుతున్నారు. వారు సాహిత్యం, సినిమా, క్రీడలు, రాజకీయ రంగాలకు తమ వంతు సహకారం అందిస్తున్నారు.

హమీద్ దల్వాయి తర్వాత, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు బాబూమియాన్ బంద్వాలే, సయ్యద్‌భాయ్, మెహరున్నీసా దల్వాయి, హుస్సేన్ జమాదార్, వజీర్ పటేల్, ముంతాజ్ రహీమత్‌పురే, అన్వర్ షేక్ ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలిని కొనసాగించారు. నేడు, దల్వాయి తర్వాత మూడవ తరం ఈ ఉద్యమంలో పనిచేస్తోంది. దీనికి సొంత కార్యాలయం లేదు, పూర్తికాల కార్యకర్తలు లేరు, ఆర్థిక సహాయం కూడా లేదు. అయినప్పటికీ, ఈ లోటుపాట్లను, పరిమితులను పట్టించుకోకుండా ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ తన కార్యక్రమాలను  కొనసాగిస్తోంది. ఇది కొత్త కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. మంచికి మద్దతు ఇవ్వడం, చెడును నిర్మూలించడం ఆధునికత, మానవత్వపు గీతను విస్తరించడానికి’ ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ కృషి చేస్తుంది..

మసీదులు, శ్మశానవాటికలలోకి గౌరవప్రదమైన ప్రవేశం కోసం ముస్లిం మహిళలు నిరసన తెలుపుతున్నారు. అటువంటి మహిళలు  న్యాయస్థానాలు, ప్రభుత్వం నుండి సానుకూల స్పందన పొందేలా చూడటానికి ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ కృషి చేస్తుంది. ముస్లిం మహిళల హక్కులపై ఉన్న ఆంక్షలను అధిగమించడానికి చాలా మంది ముస్లిం మహిళలు ముందుకు వచ్చారు. అయినప్పటికీ, ముస్లిం సామాజిక చైతన్యానికి సంబంధించిన సమస్యలు ఇంకా పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు, అందుకే ఈనాటికీ ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ అవసరం  ఉంది మరియు అది  సందర్భోచితం.

హమీద్ దల్వాయి యొక్క ప్రగతిశీల, లౌకిక మరియు మానవతావాద ఆలోచనలు ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి పనికి పునాదిగా నిలిచాయి. లౌకికవాదాన్ని ప్రోత్సహించడం, శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంపొందించడం మరియు సమాజాన్ని కాలానికి అనుగుణంగా తీర్చిదిద్దడం ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ యొక్క నిరంతర ప్రయత్నం.  షరియా ఆధారిత కుటుంబ చట్టాల స్థానంలో ఏకరీతి పౌర చట్టాన్ని పట్టుబట్టడం వెనుక ఉన్న పాత్ర కూడా ఇదే.

మతం పట్ల ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ యొక్క దృక్పథం వైద్యపరమైనది మరియు మానవతావాదమైనది. సమాజ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా, సహేతుకంగా ఉన్న వాటిని అంగీకరించడం, మరియు కాలం చెల్లిన, నిరుపయోగమైన, మూఢనమ్మకాలకు దారితీసే వాటిని తిరస్కరించడం ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి  చేస్తుంది’. ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’,  మత ఆధిపత్యాన్ని, మత ఆధారిత రాజకీయాలను నిర్మూలించడానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది.

హమీద్ దల్వాయి మాటల్లో చెప్పాలంటే, “సామాజిక సంస్కరణలకు మతాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటే, జ్ఞానోదయం వెనకబడిపోతుంది.” ఒకరితో ఒకరు పోరాడుకోవడం కంటే, ఒక నూతన, సామాజిక మరియు శాస్త్రీయ ఆధారిత సంప్రదాయాన్ని సృష్టించడం మానవాళి శ్రేయస్సుకు ఉత్తమమైనది అనే ప్రాతిపదికపై, ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ ఒక ఆధునిక, హేతుబద్ధమైన సమాజాన్ని నిర్మించడానికి కృషి చేస్తోంది.

సయ్యద్‌భాయ్ రచించిన 'దాగవర్చి పెరాని', మెహరున్నీసా దల్వాయి రచించిన 'మీ భాలా పావెల్', హుస్సేన్ జమాదార్ రచించిన 'జిహాద్' వంటి ఆత్మకథాత్మక పుస్తకాలు మరియు షమ్సుద్దీన్ తంబోలి రచించిన 'హమీద్ దల్వాయి: క్రాంతికారి విచావంత్', 'తిమిర్‌భేద్', 'సమన్ నగరి కైదాయి ఆన్ ముస్లిం సమాజ్ ప్రబోధన్' వంటి పుస్తకాలు ఎందరినో ప్రేరేపిస్తున్నాయి. చాలా మంది విద్యార్థులు ఈ విషయంలో పరిశోధన చేస్తున్నారు. ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ ఒక ఆధునిక, హేతుబద్ధమైన సమాజాన్ని నిర్మించడానికి కృషి చేస్తోంది.

తన వీలునామాలో తన పేరు మీద ఎలాంటి స్మారక చిహ్నం ఉండకూడదని హమీద్ దల్వాయి తన కోరికను వ్యక్తం చేశారు. కానీ ముస్లిం సమాజంలో హమీద్ దల్వాయి ఆకాంక్షించిన సామాజిక చైతన్య ఉద్యమాన్ని పాదుకొల్పడం, మరియు స్వచ్ఛమైన శాస్త్రీయ దృక్పథం, పరివర్తనాత్మక, లౌకిక ప్రజాస్వామ్యం కలిగి, రాజ్యాంగ విలువలను స్వీకరించే యువతీ యువకులను తీర్చిదిద్దడమే ఆయనకు నిజమైన స్మారక చిహ్నం అవుతుంది. దీనిని నమ్మిన, డాక్టర్ షమ్సుద్దీన్ తంబోలి ప్రస్తుతం ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలికి నాయకత్వం వహిస్తూ  గత నలభై ఐదు సంవత్సరాలుగా ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి తో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు.

షా బానో కేసులో డాక్టర్ షమ్సుద్దీన్ తంబోలి ప్రధానమంత్రి రాజీవ్ గాంధీ, రాష్ట్రపతి జ్ఞానీ జైల్ సింగ్‌లను, ఇటీవలి సైరా బానో కేసు సమయంలో కూడా ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని కలిసి ముస్లిం మహిళలకు సమాన హక్కులు కల్పించాలని డిమాండ్ చేశారు. వివిధ కొత్త కార్యక్రమాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి’ చేసిన కృషికి సంబంధించిన రెండు సంపుటాల చరిత్రను మహారాష్ట్ర సాహిత్య మరియు సంస్కృతి బోర్డు ప్రచురిస్తోంది.

డాక్టర్ షమ్సుద్దీన్ తంబోలి 'ముస్లిం సత్యశోధక్' పత్రికకు సంపాదకుడిగా పనిచేస్తున్నారు. ‘ముస్లిం సత్యశోధక్ బోర్డు’ను ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో ఆయన విలువైన కృషి చేశారు. 1966 ఏప్రిల్ 18న, హమీద్ దల్వాయి ఏడుగురు ముస్లిం మహిళలతో పాదయాత్ర చేసి, ఉమ్మడి పౌర స్మృతిని డిమాండ్ చేశారు. ఈ ఏప్రిల్‌తో ఆ సంఘటన జరిగి అరవై సంవత్సరాలు పూర్తవుతున్నాయి. 'ముస్లిం సత్యశోధక్  మండలి’  ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు డాక్టర్ షమ్సుద్దీన్ తంబోలి ఇలా అంటారు, 'సమానత్వం, మరియు సంపూర్ణతను స్థాపించడానికి ఉమ్మడి పౌర స్మృతి మార్గం'. దీనిని వాస్తవరూపంలోకి తీసుకురావడం రాజ్యాంగ విధిలో భాగం మాత్రమే కాదు, సామాజిక ప్రగతి ప్రయాణంలో ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. ఏకరీతి పౌర స్మృతిని తీసుకురావడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

హమీద్ దల్వాయి సంస్కరణవాద, ప్రగతిశీల మరియు లౌకిక సంప్రదాయాన్ని 'ముస్లిం సత్యశోధక్  మండలి ‘ ముందుకు తీసుకువెళ్తున్నారు. "భారతీయత పట్ల గర్వం మరియు రాజ్యాంగం పట్ల గౌరవం" అనేవి' ముస్లిం సత్యశోధక్  మండలి’ యొక్క మోటో, అది దాని పని యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతున్నాయి.

 

డా. బెనజీర్ తంబోలి, విభాగాధిపతి,

 

ముస్లిం సత్యశోధక్ మండలి విద్యా కార్యకలాపాలు.

 

ఈమెయిల్: benazeertamboli@gmail.com

 

సంప్రదించవలసిన నంబర్: 9850222742

 

తెలుగు లో స్వేచ్చానువాదం: ముహమ్మద్ అజ్గర్ అలీ.